Комиссия 17-октябрда Судьялар кеңешинин чечими менен Кыргыз Республикасынын Жогорку Соту жана жергиликтүү соттору жөнүндө конституциялык мыйзамга өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу мыйзамдын 2-беренесинин 3-бөлүгүн аткаруу үчүн түзүлгөн, ал 2025-жылдын 9-октябрында КР президенти тарабынан 207-номер менен кол коюлган.
Жыйында республикадагы судьялардын санын кайра карап чыгуу жана оптимизациялоо маселелери талкууланды. Комиссиянын ишинин жыйынтыктары президентке арыз кылуу үчүн сунушталат.
Кабыл алынган мыйзам сот структурасын жана судьялардын санын мыйзам аркылуу эмес, президенттин жардыгы аркылуу белгилөөгө мүмкүнчүлүк берет. Бул жаңылык судьялар арасында жүктү бирдей бөлүштүрүүгө жана сот системасынын ресурстарын натыйжалуу пайдаланууга жардам берет, бул болсо сот ишинин уюштуруу натыйжалуулугун жогорулатат.
Сот статистикасына ылайык, Жогорку Сотко түшкөн иштердин саны кыйла өскөн: 2010-жылы 4 миң 566, 2020-жылы 5 миң 565, ал эми 2024-жылы бул сан 7 миң 829га жетти. Демек, 2010-жылдан бери Жогорку Соттун судьяларына болгон жүк 40 пайыздан ашык өстү, ал эми судьялардын саны, төрага жана анын орун басарлары менен кошо, 2003-жылдан бери туруктуу болуп, 35 кишини түзөт.
Жогорку Соттун сүрөтү. Жумушчу жолугушуу
Акыркы беш жылда биринчи инстанциядагы соттордогу иштердин саны эки эсе өстү: 2020-жылы 125 миң 285 болсо, 2024-жылдын жыйынтыгы боюнча 251 миң 62ге жетти. Мындай тенденция сот структурасын оптимизациялоо жана судьялар арасында жүктү рационалдуу бөлүштүрүү үчүн системалык чараларды көрүүнүн зарылдыгын баса белгилейт, ошондой эле жүктүн эң көп болгон соттордогу судьялардын санын көбөйтүү зарылдыгын көрсөтөт.
Жергиликтүү соттордун судьяларынын санын жаңы административдик-территориялык бирдиктерде көбөйтүү маселеси өзгөчө маанилүү болуп жатат. Бул Кыргыз Республикасынын айылдык аймактар жана шаарлар боюнча административдик-территориялык бирдиктер жөнүндө мыйзамдын кабыл алынышы менен байланыштуу. Райондордун жана шаарлардын чектеринин өзгөрүшү айрым административдик бирдиктердин аймактарын жана калкынын өсүшүнө таасир этти, бул болсо судьяларга болгон жүктү кыйла көбөйттү.
