2025-жылдын 29-октябрында өткөн жыйында Монголиянын өкмөтү Үлкөн Мамлекеттик Хуралга үй-бүлө жөнүндө мыйзамдын жаңыланган версиясын киргизүү чечимин кабыл алды.
Үй-бүлө жөнүндө мыйзамдын актуалдуу редакциясы кайра каралууну талап кылат, анткени ал 2002-жылы кабыл алынган Граждандык кодексинин негизги жоболоруна жооп бербейт. Анын туура эмес жактары аныкталгандыктан, ошондой эле заманбап үй-бүлөлүк мамилелерди чагылдыруу мүмкүнчүлүгү жок болгондуктан, учурдагы мыйзам балдардын жана үй-бүлөнүн башка мүчөлөрүнүн укуктарын жетиштүү коргой албайт. Ошондуктан жаңы редакция үй-бүлөлүк мыйзамдарды эл аралык стандарттар менен гармонизациялоого, жаңы мамилелердин формаларын жөнгө салууга жана укуктук кайталоолорду жана кемчиликтерди жоюуга багытталган.
Үй-бүлө мыйзамы өлкөдөгү жеке укуктук мамилелерди жөнгө салган негизги элемент болуп саналат. Актуалдуу редакциядагы акыркы өзгөртүүлөр 1999-жылы киргизилген, жана ошол убактан бери ал негизинен маанилүү өзгөрүүлөргө учураган жок. 26 жыл ичинде сегиз өзгөртүү киргизилген болсо да, алар негизинен башка мыйзамдарды кайра караууга байланыштуу болуп, үй-бүлөлүк мамилелердин актуалдуу маселелерин камтыган жок. Натыйжада, учурдагы мыйзамдар заманбап коомдогу үй-бүлөлүк мамилелердин өзгөрүп жаткан динамикасын толук чагылдырбайт.
Мыйзам кабыл алынгандан бери нике, ажырашуу, балдардын укуктары жана мыйзамдуу кызыкчылыктарды коргоо менен байланышкан иштердин саны кыйла көбөйдү. Бирок укуктук база бул өзгөрүүлөрдүн бардык кесепеттерин эске албайт. Жобонун киришүүсүнө ылайык, үй-бүлөлүк талаштарды натыйжалуу чечүү жана үй-бүлө мүчөлөрүнүн укуктарын коргоо күндөн-күнгө актуалдуу болуп баратат. 2024-жылы Монголиянын соттору 73 727 жарандык ишти карашкан, алардын ичинен 3538и үй-бүлөлүк укукка тиешелүү болгон, бул акыркы беш жылдагы жалпы жарандык иштердин 10.1%ын түздү.
