Адистер 2008-жылы кабыл алынган мыйзамга ылайык, АКШнын бийликтери чоңдордун коштоосуз өлкөгө келген жашы жете элек адамдар үчүн тиешелүү шарттарды камсыз кылууга милдеттүү экенин эске салды. Мыйзам ошондой эле балдарды зомбулуктан жана пайдалануудан коргоону, юридикалык жардам алуу укугун камсыз кылууну жана соттук териштирүүсүз депортациялоону тыюу салат.
Ошентсе да, 2025-жылдын 18-февралында АКШнын Ички иштер министрлиги коммерциялык эмес юридикалык уюмдардын ишин токтотуу жана жашы жете элек мигранттардын кызыкчылыктарын коргогон адвокаттарды каржылоону токтотуу чечимин кабыл алды.
Маалыматтарга ылайык, балдар терезесиз камераларда кармалып, ар дайым керектүү медициналык жардамды ала албай, ата-энелеринен же камкорчуларынан ажыратуу айлап созулушу мүмкүн. 2025-жылдын январынан августуна чейин камакта болуу орточо узактыгы бир айдан алты айга чейин узарган, ал эми балдарды туугандарына өткөрүп берүү учурлары 95% дан 45% га чейин кыскарган.
"Чоңдордун коштоосуз жашы жете элек адамдардын мыйзамсыз депортациясы жөнүндө көптөгөн билдирүүлөр келип жатат, бул адамдарды жибербөө принципин бузат, анын ичинде адам соодасына кабылган же тобокел тобундагы балдар менен байланышкан учурлар", – деп баса белгилешти адистер.
Ошондой эле, балдарга өлкөдөн өз ыктыяры менен чыгып кетүү үчүн 2 500 доллар төлөөгө макул болуу же чексиз камакта болуу жана 18 жашка толгондо АКШнын Иммиграция жана бажы кызматына өткөрүлүү менен беттешүү сунушталат.
Адистер жашы жете элек адамдар өздөрүнүн абалына же ата-энелеринин жана камкорчуларынын абалына байланыштуу чечимдерге каршы административдик жана соттук коргоо механизмдерине жеткиликтүү болушу керектигин талап кылышууда.
Тездетилген процедуралар баланын кызыкчылыктарына жооп берген жана тиешелүү укуктук процедуралардын кепилдиктерин бузбаган учурларда гана мүмкүн.Бул билдирүүнү колдогон үч атайын докладчы, БААнын Адам укуктары боюнча кеңеши тарабынан дайындалган. Алардын иши адам соодасы, мигранттардын укуктары, ошондой эле судьялар менен адвокаттардын көз карандысыздыгы маселелерин камтыйт. Алар БААнын кызматкерлери эмес жана өз иштери үчүн уюмдан айлык албайт.
Башкы беттеги сүрөт иллюстрациялык: © Unsplash/Х. Мендоса.
