Тынчтык дипломатия үчүн мүмкүнчүлүк
Трамптын маалыматына ылайык, Америка Кошмо Штаттары Ирандын энергетикалык объекттерине болгон чабуулдарды он күнгө токтотот, дипломатиялык аракеттерге мүмкүнчүлүк берүү үчүн.Америка президенти сүйлөшүүлөрдүн башталышы Иран тараптан болуп жатканын жана сүйлөшүү процесси белгилүү бир прогрессти көрсөтүп жатканын билдирет. Бирок мүмкүн болгон келишимдин конкреттүү деталдары же шарттары ачыкка чыгарылган жок.
Трамп ошондой эле, эгер сүйлөшүүлөр натыйжа бербесе, АКШ чабуулдарды кайра жандантып, Ирандын энергетикалык секторуна, өлкөнүн негизги киреше булагына, көзөмөлдү күчөтүүнү карап чыгышы мүмкүн экенин белгиледи.
Иран: түз диалогдун жоктугу
Иран бийликтери Вашингтон менен түз сүйлөшүүлөрдүн жок экенин билдиришти. Маалымат булактары сүйлөшүүлөрдүн Түркия, Египет жана Пакистан сыяктуу ортомчулар аркылуу жүрүп жатканын маалымдашууда.Иран ошондой эле сунушталган шарттарды сынга алып, аларды тең салмаксыз жана Тегерандын кызыкчылыктарын эске албаган деп атады.
Бейруттагы израиль авиаудаясынан кийинки кыйроолор. Фото Reuters.
Конфликт уланууда, чыңалуу күчөйт
Сүйлөшүүлөр тууралуу маалыматтарга карабастан, региондогу конфликт уланууда. Иран израильдик максаттарды чабуулдап жатат, ал эми АКШ жана алардын союздаштары аскердик басымды сактап жатышат.Израиль Ирандын объекттерине, анын ичинде аскердик жана стратегиялык инфраструктураларга чабуулдарды улантууда. Негизги объекттердин жанында жарылуулар жана жогорку даражадагы ирандык аскерлер арасында жоготуулар жөнүндө маалыматтар бар.
Ливан менен чек арада Израиль менен "Хезболла" ортосундагы кагылышуулар күчөйт. Болжол менен бир миллион адам үйлөрүн таштап кетүүгө мажбур болушту, ал эми Израиль буфердик зона түзүүнү караштырууда.
Дүйнөлүк экономикага таасири
Конфликт эл аралык рынокторго олуттуу таасир этүүдө. Энергетикалык инфраструктурага болгон коркунучтар фонуна карата нефтьтин баасы болжол менен 40% га өстү, ошондой эле жер семирткичтер жана башка сырьё товарларынын баасы көтөрүлдү.Аналитиктер, конфликттин дагы да күчөшү инфляциялык басымды күчөтүп, дүйнөлүк экономиканы калыбына келтирүүнү кыйындатышы мүмкүн экенин эскертүүдө.
Перспективалар
Эксперттер жарыяланган токтоосун тактикалык маневр катары карашууда, бул конфликттин жакын арада чечилишин билдирбейт. Сүйлөшүү процесси ачык эмес, тараптардын позициялары алыстап, абал өтө туруктуу эмес.Кийинки күндөр чечүүчү болушу мүмкүн: тараптар же чыныгы келишимдерге жетишиши, же конфликт кайрадан жаңы деңгээлге көтөрүлүшү мүмкүн.
****
28-февралда таң эрте Израиль жана АКШ Иранга чабуул жасашты. Дональд Трамп Ислам Республикасынын ядролук программасын жок кылуу ниетин билдирди.Иран жооп катары Израильге жана АКШнын аскердик базалары жайгашкан башка Түштүк-Чыгыш Азия өлкөлөрүнө чабуулдарды баштады. Чабуулдар Бахрейнге, Катарга, Кувейтке, Абу-Даби жана Дубайга (БАЭ), ошондой эле Эр-Риядга (Сауд Арабиясы) жасалды.
Америкалыктар менен израильдиктердин чабуулунун натыйжасында Ирандын жогорку лидери аятолла Али Хаменеи өлтүрүлдү.
Дональд Трамп Ирандагы аскердик операция төрт жумага созуларын билдирди. Иран болсо АКШ жана Израильге каршы жихад жарыялап, сүйлөшүүлөр болбой турганын баса белгиледи.
Түштүк-Чыгыш Азиядагы абал дүйнөгө, анын ичинде Кыргызстанга таасир этүүдө. Азыркы учурда ОАЭде миңдеген туристтер бар. Чет өлкөдөгү кыргызстандыктар үчүн элчиликтердин жана консулдуктардын байланыш маалыматтары - бул жерде.
