Г. К. Толенова жана Э. А. Ниязбекова тарабынан жүргүзүлгөн изилдөө өлкөнүн калкынын тамактануу рационун талдоого жана анын инфекция эмес оорулардын деңгээлине таасирине багытталган. Жумушта эл аралык жана улуттук изилдөөлөрдүн маалыматтары колдонулган.
Жыйынтыктарга ылайык, тамактануу инфекция эмес оорулардын пайда болушунда негизги роль ойнойт, алар Кыргызстанда өлүм жана майыптык себептери арасында жетекчи орундарды ээлейт. Мындай ооруларга жүрөк-кан тамыр оорулары, 2-тип диабет, семиздик, гипертензия жана кээ бир онкологиялык түрлөр кирет.
Эң олуттуу көйгөйлөрдүн арасында ашыкча туз, кант, каныккан жана транс майларды, ошондой эле ультра иштетилген азыктарды колдонуу белгиленет. Ошол эле учурда, көп адамдар жашылчалар, жемиштер, тамак-аштын талкалары жана маанилүү витаминдердин жетишсиздигин сезишет.
Бул макалада тамактануунун ден соолукка таасир этүү механизмдери да каралат. Алардын арасында хроникалык сезгенүү, оксидативдик стресс жана митохондриалдык дисфункция бар, булар хроникалык оорулардын пайда болушуна алып келиши мүмкүн.
STEPS (2019), COSI (2021–2023) жана FEEDCities (2021) сыяктуу улуттук изилдөөлөрдүн жыйынтыктары Кыргызстан калкынын тамактануу жүрүм-турумундагы терс тенденцияларды тастыктайт, деп белгилешет авторлор.
Алардын пикири боюнча, ден соолукка байланыштуу мамлекеттик саясатта саламаттуу тамактануу чөйрөсүн түзүү жана тамактануу адаттарын өзгөртүү эң маанилүү приоритеттер болушу керек. Сектор аралык чараларды жана эл аралык уюмдардын сунуштарын ишке ашыруу инфекция эмес оорулардын жайылышын азайтууга жана калктын жашоо сапатын жакшыртууга жардам берет.
Башкы беттеги сүрөт иллюстративдик: https://www.youtube.com/watch?v=kqiSVRcdT0k.
