Kaktus.media бул мезгилдеги бааларды, айлык акы жана пенсияларды салыштырып, анализ жүргүздү. Натижалар кирешелердин өсүшүнө карабастан, баалардын жогору бойдон калганы жарандардын жашоосуна терс таасир этерин көрсөтүүдө. Бирок, буйруса, баарын тартип менен карап көрөлү.
Пенсиялык система боюнча өзгөрүүлөр
Пенсиялардан баштайлы. 2021-жылы, Кыргызстанда Конституция өзгөртүлгөндө, пенсиялар жана жөлөк пулдар жашоо минимумунан төмөн болбошу керек деген норма киргизилген. Бул чечим депутаттар менен өкмөт арасында көп талаш-тартыштарды жаратты. Депутаттар мыйзамдын сакталышын талап кылышса, өкмөт экономикалык абалга таянып жаткандарын белгилешти.2024-жылдын майында президент Садыр Жапаров социалдык мобилизация боюнча жалпы республикалык жыйында минималдуу пенсияны жашоо минимумунун деңгээлине көтөрүүгө убада берди. Пенсияларды көтөрүү эки этапта болду: июль айында (3,5 миң сомго чейин) жана октябрь айында (6,9 миң сомго чейин). 2020-жылга салыштырганда, орточо пенсия дээрлик эки эсе өстү.
Ошондой эле, 2002-жылдын мартындагы конфликттерден, 2010-жылдагы окуялардан жана 2021-жылдын апрелинин аягындагы Баткендеги чек ара конфликтинен жабыркагандар үчүн төлөмдөр да көбөйдү. 2022-жылдын 1-августунан баштап мамлекеттик жана муниципалдык кызматкерлердин айлык акысы көтөрүлдү, бул 28 миңден ашык адамга таасир этти. Натыйжада, өлкөдөгү орточо айлык акы жыл ичинде 37,3% га өстү. Кийинки жылдарда өсүш улантылды, бирок анча активдүү эмес.
Кыргызстан бийлиги айлык акы жана пенсиялардын маанилүү өсүшү тууралуу сүйлөгөнүнө карабастан, чыныгы абал башкача. Бул көрсөткүчтөрдү АКШ долларына которгондо, көбөйүү анчалык эле таасирдүү эмес экенин байкаса болот.
Инфляция 2022-жылдын жыйынтыгы боюнча рекорддук деңгээлге 14,7% жетти. 2025-жылы ал 9,4% түздү, ал эми эксперттер бул жылы баалардын өсүшү кайрадан 10% дан ашып кетиши мүмкүн деп божомолдоодо.
2020 жана 2025-жылдардагы азык-түлүк бааларын салыштыруу
Акыркы алты жылда азык-түлүктүн канчалык кымбаттаганын анализдөө үчүн, биз 2020-жылдын декабрында жана 2025-жылдын декабрында он популярдуу товардын бааларын салыштырдык. Чындыкты айтканда, натыйжалар кайгыга салат. 2020-жылы пандемиядан кийин, бул эң кыйын мезгил болуп калгандай сезилген. Бирок азыр биз бул болгону башталыш экенин түшүнүп жатабыз.Эсиңизде болсун, сиыр этинин килограммы 370 сом болгон — бул жомоктой сезилет. Ал убакта 1 000 сомго дээрлик 3 кг эт сатып алууга болот эле, азыр ошол эле акчага болгону 1-1,5 кг аласыз. Бул инфляциянын ачык мисалы.
2022-жылы, баалардын эң жогорку өсүшү катталган учурда, орточо айлык акы 37,3% га өстү, ал эми азык-түлүк жана алкоголсуз ичимдиктердин баалары 15,8% га жогорулады, бул жарандарда кирешенин жетишсиздиги сезимин жаратты.
