Чындык кандай? Kaktus.media Бишкек жашоочуларынын реалдуу кирешелери тууралуу пикирлерин изилдеп, Бишкекте жашоого канча акча керек экенин аныктоону чечти.
Коммуналдык төлөмдөр vs. азык-түлүк
2025-жылдын жыйынтыгы боюнча Кыргызстандагы жашоо минимуму 8 697,32 сомду түздү. Бул 2024-жылга салыштырганда 9,2%га жогору, ал кезде 7 963,72 сом болгон.Эскерте кетсек, жашоо минимуму — бул адамдын негизги муктаждыктарын канааттандыруу үчүн зарыл болгон минималдуу киреше, ага тамак-аш, турак-жай, кийим-кече жана медициналык кызматтар кирет. 2009-жылы өкмөт жашоо минимумунун структурасын ар түрдүү социалдык-демографиялык топтор үчүн бекиткен. Бул структурага ылайык, иштөөчү калк үчүн азык-түлүк товарларынын үлүшү 61%, азык-түлүк эмес товарлар 17%, кызматтар 19% жана салык 3% түзөт.
Ошентип, 9 738,29 сом чыгым категориялары боюнча мындай көрүнүштө:
- азык-түлүк - 5 940,3 сом;
- азык-түлүк эмес товарлар - 1 655,5 сом;
- кызматтар - 1 850,3 сом;
- салык - 292,19 сом.
- Азык-түлүк себети 32 түрдөгү азык-түлүктөн турат, алардын керектөө нормалары ар бир калк тобу үчүн иштелип чыккан. Тизме жана нормалар тиешелүү токтомдо көрсөтүлгөн.
- Азык-түлүк эмес товарлар кийим-кече, бут кийим, төшөктөр, биринчи керектелүүчү буюмдар, санитардык буюмдар жана дары-дармектерди камтыйт.
- Кызматтар турак-жай-коммуналдык кызматтарды, транспортту, билим берүүнү, саламаттыкты сактоону жана маданий иш-чараларды камтыйт.
- нан жана нан азыктары;
- картошка;
- жемиштер жана жашылчалар;
- эт жана сүт азыктары;
- жумуртка;
- өсүмдүк майы;
- башка азыктар.
Биз иштеп жаткан адам чындап канча акча коротот, аны эсептеп көрүүнү чечтик, 2025-жылдын декабрь айынын аягындагы баалар боюнча.
Кызматтар боюнча да абал жакшы эмес. Өкмөттүн эсептөөлөрүнө ылайык, 1 850,3 сомго адам коммуналдык кызматтарды жана көңүл ачууларды төлөшү керек. Бирок минималдуу турак-жайдын (мисалы, 35 м² аянттагы бир бөлмөлүү батир) жылуулук жана ысык суу үчүн гана 1,5 миң сомдон кем эмес төлөш керек. Мындан тышкары, электр энергиясы, суу менен камсыздоо жана башка коммуналдык кызматтар үчүн дагы чыгымдар бар. Бул баардыгы 1 850,3 сомдук сумманы оңой эле ашып кетиши мүмкүн.
Көңүл ачуулар тууралуу сөз кылууга да болбойт: негизги муктаждыктарды жабуу үчүн тамак-ашка үнөмдөөгө туура келет.
Шаардыктардын айлык акы тууралуу пикирлери
Орточо айлык акыны да Бишкек жашоочулары таң кала алышты. Улуттук статистика комитетинин акыркы маалыматына ылайык, ал 54 618 сомду түздү. Бул жакшы угулат, тамак-ашка, коммуналдык кызматтарга, эс алууга, кийим-кечеге жана медициналык чыгымдарга жетиштүү болушу керек эле.Бирок Бишкек жашоочулары мындай жогорку айлык акыны кимдер алат деп суроо беришти, анткени алар өзү аларды гана кыялына алышат. Социалдык тармактардан бир нече комментарийлер:
***
Вице-министр менен медсестранын айлыктарын кошушат, анан экүүгө бөлүшөт — мындан орточо айлык акы чыгат.
***
Кимдер мындай акча алат экен? Мен эмес...
***
Биз өз үйдө жашайбыз, жылуулук 5 500 сом, интернет - 1 200, электр - 500, суу - 344, таштанды - 126, мобилдик байланыш - 500. Биз үчөөбүз, кафеге барбайбыз. Балдары менен ижарада жашагандарга аябай кайгырам.
***
Мени да бул статистика тынчсыздандырат! Мындай болушу мүмкүнбү, эгер мугалимдер болгону 25 миң сом алса?
***
Кызым медсестра, 10 000 сом табат.
***
Баалар дайым өсүп жатат, жөнөкөй азык-түлүк набору 2-3, ал тургай 3,5 миң сом турат. Өз үйүң болсо да жашоо кыйын. Балдары менен ижарада жашагандар кандай жашашат? "54 миң" деген "орточо айлык акы" тууралуу угуп, бул чындыкпы же отчеттук маалыматпы деп суроо берем.
Мындай айырмачылыктын себеби, көпчүлүк кыргызстандыктар формалдуу эмес сектордо иштешет жана алардын кирешелери расмий түрдө катталбайт. Улуттук статистика комитети болсо расмий отчеттордун маалыматтарына гана таянып, орточо айлык акыны жогорулатат.
Айлык акы жетиштүүбү комфорттуу жашоо үчүн?
Жашоо чыгымдарын салыштыруунун ар кандай жолдору бар. Numbeo сервиси — жашоо баасы боюнча эң ири маалымат базаларынын бири, колдонуучулардан маалыматтарды чогултат. Бул сандар мамлекеттик статистикадан кыйла айырмаланат.Numbeo маалыматтарына негизделип, Бишкекте бир ай жашоонун канча турарын эсептедик. Kaktus.media борбордогу бир адамдын комфорттуу жашоосу үчүн керектүү азыктар жана кызматтардын тизмесин даярдады, ага батирдин ижарасы, коммуналдык кызматтар, интернет, транспорт жана тамак-аш кирет. Бул ашыкчалыксыз жашоо үчүн зарыл болгон негизги набор.
| Шаардын четиндеги "бир бөлмөлүү" батирдин ижарасы | 33 327 |
| ЖКХ кызматтары | 3 558 |
| Интернет | 1 033 |
| Мобилдик байланыш | 513 |
| Фитнес-клубго абонемент | 4 396 |
| Жалпы транспорт (60 сапар) | 1 200 |
| Кафеде обед (30 жолу) | 18 000 |
| Капучино (30 стакан) | 6 094 |
| Сүт (10 л) | 811 |
| Нан (15 кг) | 1 108 |
| Туз (2 кг) | 301 |
| Жумуртка (24 даана) | 297 |
| Жергиликтүү сыр (1 кг) | 695 |
| Тауык эти (4 кг) | 1 468 |
| Эт (3 кг) | 2 174 |
| Алма (3 кг) | 285 |
| Банан (2 кг) | 335 |
| Картошка (5 кг) | 244 |
| Пияз (3 кг) | 128 |
| Помидор (4 кг) | 549 |
| Суу (30 бөтөлкө 1,5 л) | 1 442 |
| Жергиликтүү сыра (10 бөтөлкө 0,5 л) | 1 056 |
| Сигарет (20 пачка) | 3 200 |
| Жалпы | 82 213 |
2019 жана 2025-жылдардагы эсептөөлөр менен салыштырганда, кайгыруу жаратуучу динамика байкалат. Жети жыл мурун мындай суммага Бишкекте эки ай жашоого болот эле, азыр болсо болгону бир ай. Төрт айдын ичинде жашоо баасы 1 121 сомго өстү.
