Бул документ кылмыш жолу менен алынган кирешелерди жуу жана кылмыштуу ишмердүүлүктү каржылоого каршы күрөшүү чараларын күчөтүүгө арналган. Өзгөртүүлөр Улуттук банктын бир катар башка нормативдик актыларын да камтыйт.
Улуттук банктын маалыматы боюнча, бул чечим Кыргызстандын жаңыртылган мыйзамдарына, анын ичинде 2025-жылдын 23-январындагы №26 мыйзамына жана 2025-жылдын 14-ноябрындагы №739 өкмөттүн токтомуна, ошондой эле ФАТФтын эл аралык стандарттарына ылайыкташтыруу зарылдыгы менен шартталган.
Жаңы эрежелер 2026-жылдын 14-январынан тарта күчүнө кирет.
Документ алмашуу бюролорундагы ички контролго коюлган милдеттүү талаптарды, анын ичинде тобокелдиктерди башкаруу, кардарларды идентификациялоо жана финансылык операцияларды мониторинг жүргүзүүнү камтыйт.
Алмашуу бюролору аткарышы керек болгон негизги талаптардын арасында:
- алардын ишмердүүлүгүнүн өзгөчөлүктөрүн жана көлөмүн эске алуу менен ПФТ/ЛПД боюнча ички эрежелерди иштеп чыгуу жана бекитүү;
- ПФТ/ЛПД нормаларын сактоого жооптуу адамды дайындоо;
- башка мыйзамдарда белгиленген учурларда кардарларды идентификациялоо жана текшерүү;
- кардарлар, операциялар жана кызмат көрсөтүү каналдары менен байланышкан тобокелдиктерди талдоо жана баалоо;
- кардарлардын операциялары боюнча документацияны жана маалыматты сактоону камсыздоо;
- мамлекеттик компетенттүү органдарга маалыматтарды жана отчетту убагында берүү.
Жаңы талаптардын маанилүү аспекттеринин бири кызматкерлерди окутуу болуп саналат: алмашуу бюролорунун кызматкерлери ПФТ/ЛПД маселелери боюнча туруктуу курстардан өтүүгө жана шектүү операциялардын белгилери жөнүндө маалымдар болууга милдеттүү.
Жаңы НБКР эрежелерине ылайык, эгерде бир жолку операция же байланышкан операциялар акча алмаштырууда 100 миңден 1 миллион сомго чейин (же операция учурундагы расмий курс боюнча чет өлкөлүк валютадагы эквиваленти) суммада жүргүзүлсө, алмашуу бюросу кардардын жеке башын оригиналдуу жеке документке таянып аныктоого милдеттүү.
Кыргыз Республикасынын жарандарында мындай документтер болушу мүмкүн:
ID-карта,
жалпы жарандык паспорт,
туулгандыгы тууралуу күбөлүк (16 жашка чейинки адамдар үчүн),
армиялык билет же ИНН менен улуттук айдоочулук күбөлүк, мамлекеттик маалыматтык системалардан алынган санариптик документтерди кошо алганда.
Чет өлкөлүк жарандар өз өлкөсүнүн паспорту же туруктуу жашоого уруксат кагазы, ал эми качкындар статусун тастыктаган документтерди көрсөтүшү керек.
Идентификациядан тышкары, алмашуу бюросунун кызматкерлери кардарларды мыйзам талаптарына ылайык санкцияланган тизмелерде текшерүүгө милдеттүү.
Ошондой эле документ алмашуу бюролорунун мыйзамга ылайык милдеттүү контролго алынуучу же шектүү операцияларга дароо жооп берүүгө милдеттүү экенин белгилейт.
Улуттук банк бул нормалардын сакталуусу алмашуу бюролорунун иштеши үчүн милдеттүү экенин жана валюта операцияларын мыйзамсыз максаттарда пайдалануу тобокелдиктерин азайтууга багытталганын баса белгилейт.
Документтин толук текстин окуу үчүн шилтемеге өтүңүз.
