2026-жылдын августунда Бишкекте Шанхай кызматташтык уюмунун (ШКУ) саммити өтөт, анда Кыргызстан катышуучу өлкөлөрдүн лидерлерин кабыл алат. Бул маанилүү окуяга даярдык катары «Кабар» агенттиги ШКУнун ролун жана мамлекеттер ортосундагы өз ара аракеттенүүнүн маанисин изилдейт.
ШКУ 2001-жылдын 15-июнунда региондогу көп тараптуу кызматташтыкты өнүктүрүү үчүн негизделген, деп билдирди саясатчы Шерадил Бактыгулов.
Ал Кыргызстан Борбордук Азияда маанилүү орунду ээлеп жатканын жана анын пикири дайыма маанилүү экенин белгиледи. Бул уюмдун бардык мүчөлөрүнүн тең укуктуулугун баса белгилейт.
«ШКУда чечимдер консенсус менен кабыл алынат. Эгерде бир өлкө каршы болсо, маселе кайра иштелет. Кыргызстан негиздөөчү өлкөлөрдүн бири катары коопсуздуктан экономикалык интеграция жана маданий алмашууга чейин кеңири маселелерге катышат», — деп кошумчалады ал.ШКУнун өнүктүрүү банкы түзүү чечими кабыл алынды, ал ири инфраструктуралык жана инвестициялык долбоорлорду каржылоого арналат. Бүгүнкү күндө ШКУ өлкөлөрүнүн экономикасы жалпы 30 трлн долларды түзөт, бул эл аралык мамилелерде жаңы ыкманы билдирет.
«Биргелешкен иш, анын ичинде чалгын маалыматтарын алмашуу жана биргелешкен машыгуулар жүздөгөн террордук чабуулдарды алдын алууга мүмкүндүк берди, натыйжалуу коопсуздук системасын түздү. Экономикалык компонент дайыма өсүп жатат, бул өсүүгө жана өз ара инвестицияларга өбөлгө түзүүдө. Кытай менен ШКУнун башка мүчөлөрүнүн ортосундагы соода көлөмү 2,3 трлн долларга жетти, ал эми кытай инвестициялары 84 млрд доллардан ашты. Көп деңгээлдүү транспорттук тармак өнүккөн, ШКУнун алкагында эл аралык авто жолдордун узундугу 14 миң километрден ашат, Кытай — Европа темир жол маршруту боюнча 110 миңден ашык рейс жасалды», — деп белгиледи Бактыгулов.Саясатчынын айтымында, ШКУда 25 жыл мүчөлүк кылган Кыргызстан көптөгөн долбоорлорду баштаган, жана Шерадил Бактыгулов алардын бир нечесин белгиледи.
2000–2001-жылдары Кыргызстан туруктуу террорго каршы механизм түзүүнү сунуштады, ал 2004-жылдын 1-январында ишке киргизилди.
2023-жылдан тартып Кыргызстан ШКУнун алкагында эл аралык уюшкан кылмыштуулукка каршы борбор түзүү боюнча сунуш киргизди.
Эл аралык Ысык-Көл марафону биринчи жолу 2019-жылдын 11-майында өтүп, анын жыйынтыктары Кыргызстандагы жеңил атлетика федерациясына World Athletics (IAAF) эл аралык уюмуна жөнөтүлдү.
«2025-2026-жылдары Шанхай кызматташтык уюмунун төрагасы болуп турганда, Кыргызстан коопсуздук, экономика, санариптештирүү жана экологияга байланыштуу бир катар маанилүү сунуштарды сунуштайт, бул өлкөнүн уюмдагы ролун күчөтүүгө жана регионалдык кызматташтыкты өнүктүрүүгө багытталган», — деди саясатчы.
Ошондой эле Барскоон — Бедел — Ак-Суу авто жолун жакшыртуу жана «Бедел» чек ара өткөрмө пунктун модернизациялоо боюнча иштер пландалууда.
Санариптик технологиялар тармагында Кыргызстан ШКУнун жаштар үчүн санарип форумун өткөрүүнү жана бизнес үчүн бирдиктүү санариптик мейкиндик түзүүнү сунуштады. «Smart таможня» долбоору ийгиликтүү ишке ашырылууда, ал бажы процедураларын тездетет. Гуманитардык тармакта Дүйнөлүк кочмондор оюндары өткөрүлөт, ал эми Чолпон-Ата шаары 2025-2026-жылдарга ШКУнун туристтик жана маданий борбору деп жарыяланат.
Кыргызстан төрагалык кылган мезгилде бардык тармактарда маанилүү сунуштарды көтөрүп, алардын ишке ашырылышы боюнча активдүү иш алып барууну пландаштырууда, бул ШКУнун алкагында кызматташтыкты күчөтүүгө өбөлгө түзөт.
