Эки түрдөгү бактылуулук
Доктор Уолдингдин айтымында, "изилдөөлөр бактылуулукту эки негизги түргө бөлүүгө болорун көрсөтүп турат. Биринчи түрү – гедонисттик бакты, ал кыска мөөнөттүү кубанычтар жана ырахаттардан турат".Азыр мен бактылуумун, анткени биз жагымдуу сүйлөшүү жүргүзүп жатабыз.Ал мындай эмоциялар күн бою өзгөрүп турушу мүмкүн экенин кошумчалайт.
Экинчи түр, эвдемонисттик бакты, андан да терең. Бул жашоонун жалпы мааниси бар экенин жана ийгиликтүү өткөнүн сезүү, кээде кыйын күндөр болсо да. Ушул илимпоздун пикири боюнча, көпчүлүк адамдар эки түрдөгү бактылуулукка: дароо кубанычтарга жана узак мөөнөттүү ички канааттанууга умтулушат.
Жетишкендик иллюзиясы
Көпчүлүк адамдар бактылуулук жетишкендик, байлык же коомдук таануу менен келет деп эсептешет. Бирок, доктор Уолдингер белгилегендей, илимий изилдөөлөр бул мифтин чындыкка дал келбестигин көрсөтөт."Сиз жетишкен жана бай болсоңуз, бирок бактылуу болбой калышыңыз мүмкүн. Ооба, бул мүмкүн, бирок бул нерселер өзүбүздү бактылуу кылбайт", – дейт ал. – "Көптөгөн чоң сыйлыктарга ээ болгон адамдар, мисалы, Нобель сыйлыгы, чындап бактылуу болбогонун түшүнүп, депрессияга кирип кетишет".
Ал коомдогу кеңири таралган мифтин үстүнөн көрсөтөт: "Эгер мен бай, белгилүү болуп, көптөгөн сыйлыктар алсам, анда мен бактылуу болом". Бирок чындыгында мындай сценарий өтө сейрек ишке ашат.
Кичинекей адаттар, чоң өзгөрүүлөр
Доктор Уолдингер "бактылуулукты өстүрүүгө болот, анткени аны жаратууга болот" деп эсептейт. "Менин мугалимдеримдин бири: бактылуулук – бул кездешүү, бирок биз өзүбүздү бул кездешүүгө көбүрөөк даяр кылууга болот", – дейт ал.Ал туруктуу бактылуулукту камсыз кылуу мүмкүн эместигин түшүндүрөт, бирок анын пайда болушуна шарттарды түзүүгө болот.
"Биз дайыма бактылуу боло албайбыз, бирок биз жашообузга бактылуу болуу мүмкүнчүлүгүн көбөйтүүгө жардам берген элементтерди киргизе алабыз", – деп улантат илимпоз. – "Бул башкалар менен активдүү өз ара аракеттенүү, аларга кам көрүү жана социалдык байланыштарды сактоо менен байланыштуу".
Медитация, ыраазычылык сезимин өнүктүрүү жана руханий ой жүгүртүүлөр адамдарга өз жашоосунун баасын түшүнүүгө жардам берет жана айланасындагылар менен байланыштарды бекемдейт.
Бактылуулук жана мамилелер: классикалык идеяларга көз караш
Доктор Уолдингер классикалык бактылуулук түшүнүктөрү ар дайым заманбап изилдөөлөр менен дал келбестигин белгилейт. Лев Толстойдун "Анна Каренина" чыгармасындагы белгилүү сөзүнө жооп берип: "Бардык бактылуу үй-бүлөлөр бири-бирине окшош, ар бир бактсыз үй-бүлө өзүнчө бактсыз" – ал башкача көз карашты сунуштайт."Мен макул эмесмин. Толстой жаңылышты", – дейт ал. – "Чындыгында, баары тескерисинче". Ал үй-бүлөлүк мамилелерди изилдеген америкалык психолог Джон Готтманга шилтеме берет.
"Бактсыз үй-бүлөлөр жана жубайлар типтүү кайталануучу жүрүм-турум үлгүлөрүн көрсөтүшөт. Алардын терс эмоциялары болжолдуу, реакциялары окшош. Ошондуктан мен бактсыздык көп учурда окшош сценарийлер боюнча өнүгөт", – деп түшүндүрөт ал.
Заманбап чакырыктар
Заманбап жашоо бизге жаңы кыйынчылыктарды сунуштайт. Доктор Уолдингердин айтымында, COVID-19 пандемиясы бактылуулуктун негизин өзгөртпөгөн, бирок социалдык байланыштарды алсыраткан, адамдарды бири-биринен изоляциялаган.Социалдык тармактар байланыштарды сактоого жардам бериши мүмкүн, башкалардын жашоосун пассивдүү байкоо кээде тескери натыйжага алып келет: адамдар негизинен кубанычтуу учурларды бөлүшүп, идеалдуу жашоонун көрүнүшүн жаратышат.
Башкалар дайыма бактылуу деп ойлоп калуу оңой, ал эми биз – жок.Роберт Уолдингер санарип платформаларды биринчи кезекте байланыш үчүн пайдаланууну сунуштайт.
Жаштар үчүн кеңештер
Заманбап жаштар олуттуу экономикалык чакырыктарга – турак-жай бааларынын жогорулашынан тартып, жумушчу базарындагы туруктуулукка чейин туш болушат. Бул келечекке болгон тынчсызданууну күчөтөт. Жана кайрадан коомдун мааниси чоң роль ойнойт."Башкалардын арасында толук жашоо өткөрүү, жалгыз кыйынчылыктарды жеңүүгө аракет кылуудан кыйла оңой", – деп баса белгилейт доктор Уолдингер, социалдык байланыштар жумуш, турак-жай жана колдоо издөөдө жардам бере аларын белгилеп.
Бактылуулукту өнүгүүнүн маанилүү аспектиси катары колдоп, Бириккен Улуттар Уюму прогресстин түшүнүгүн өзгөртүп жатат. Устундук максаттары аркылуу, жардам программалары, кедейчилик менен күрөшүү, билим жана ден соолукка жетүүнү камсыздоо аркылуу БУУ адамдардын коопсуз жана бактылуу сезүүсү үчүн шарттарды түзөт. Бул кыска мөөнөттүү эмоциялар жөнүндө гана эмес, ар бир адамдын татыктуу жашоого мүмкүнчүлүгү бар адилеттүү коомдорду куруу жөнүндө, деп баса белгилейт эксперт.
Доктор Уолдингердин эл аралык коомчулукка берген негизги кеңеши: адамдарды бириктирген нерселерге көңүл буруп, коркунуч жана бөлүнүү жараткан адамдарга алданбоо.
Башкы беттеги сүрөт иллюстрациялык: https://www.youtube.com/watch?v=gmghERCpR3I.
