"Бул эмне деген кемчилик комплекси?"
Жакында BBCге берген интервьюсунда Сыймык Жапыкеев коомдун анын "беш тиындык окуялары" Чингиз Айтматов тууралуу айткан пикирине болгон реакциясы тууралуу ойлорун билдирди.
Анын айтымында, ал жазуучуну кемсинтүүнү көздөгөн эмес, болгону анын адабий чыгармалары тууралуу өз пикирин бөлүшкөн.
"Мен Чингиз Айтматов тууралуу жаман эмне айттым? Мен жеке адамдарга өтүп кеттимби же аны жаман адам деп атадымбы? Эгер менин анын чыгармачылыгым жакпаса, анда анда эмне жаман? Мен перс поэзиясын, Руми жана Омар Хайямдын чыгармаларын окууну артык көрөрүмдү айткам. Айтматовдун чыгармачылыгы мени кызыктырбайт деп белгиледим, жана кайра-кайра: эмне үчүн? деп сурап жатышат. Адамдар пикир айтууга укугун урматтоосу керек. Мен жазуучуга жалаа жапкан жокмун. Эгер мен Пушкин же Солженицынды сүйбөйм десем, ошондой реакция болобу? Бул эмне деген кемчилик комплекси?" - деп риторикалык суроо койду Жапыкеев.
Эрнис Кыязовдун подкастында Жапыкеев "манкуртизм" маселелерин азыркы реалдуулукта көтөрдү жана Айтматовдун чыгармалары тууралуу да оюн айтты.
Ал Айтматовдун чыгармачылыгына кызыкпаганын жана мындай талкууларга терең кирүүнү каалабаганын кошумчалады.
"Чингиз Айтматов дайыма Советтик Союзду мактап келген. Анын китептерин окуп, эгер сен сварщик болсоң, анда дайыма ошондой болуп каласың, эгер дарыгер болсоң - өмүр бою дарыгер болуп каласың. Бул чыгармалар эч кандай хидаят (исламдагы багыт) бербейт жана өнүгүүгө көмөктөшпөйт. Мен манкурт тууралуу тарыхты окуган жокмун, бирок бул маанилүү сюжет эмес. Көптөгөн авторлор андан да кызыктуу жазышат. Анын биринчи мугалим же колхоз тууралуу баяндары - чыныгы "беш тиындык окуялар". Алар Брюс Ли менен тартылган фильмдердей илхем бербейт," - деп баса белгиледи генерал.
Бул билдирүүлөр кеңири коомдук резонанс жаратты, Жогорку Кеңеште Жапыкеевдин сөздөрүнө юридикалык баа берүү талап кылынды, ал эми маданият министринин орун басары генерал психиатриялык экспертизаны өткөрүүгө муктаж экенин билдирди.
Сүрөт www
