Ар бир жылдын 27-мартында бүткүл дүйнө Эл аралык театр күнүн белгилейт. Бул күнү дүйнөнүн төрт бурчунан келген чыгармачыл топтор театр искусствосунун маанилүүлүгүн жана анын коомго тийгизген таасирин баса белгилешет. Театр — бул адамдын тагдырларын жана коомдук сезимдерин билдирүүнүн уникалдуу жолу, сахнаны терең ой жүгүртүүлөр жана эмоционалдык сезимдер үчүн мейкиндикке айлантат.
Кыргызстандагы театр искусствосунун башаты
Кыргызстандагы театрдын тарыхы XIX кылымдын аягында башталган жана анын өнүгүшү XX кылымдын башында өзгөчө байкалган. Алгачкы пьесалар улуттук фольклордон жана эпикалык жомоктордон илхам алган. 1920-1930-жылдарда Бишкек жана Ош сыяктуу шаарларда театрлык топтор калыптана баштады, театр өлкөнүн маданий жашоосунун маанилүү бөлүгүнө айланды. Ал убактагы спектаклдер, негизинен комедиялык жана драмалык, коомдун тагдырларын жана көйгөйлөрүн чагылдырды.
1930-1940-жылдарда кыргыз театры активдүү өнүгүп, жаңы багыттарды ачты: опера жана балет театры, орус драмалык театры жана жаш көрүүчүлөр театры пайда болду, ошондой эле «Алтын кыз», «Ажал ордуна» жана «Айчурек» сыяктуу көптөгөн улуттук спектаклдер коюлду.
Совет мезгилинде театр искусствосу Кыргызстанда өнүгүүнү улантты, профессионалдуулугу артып, драматургия, режиссура жана актердук чеберчилик гүлдөп жатты.
Бул этапты кыргыз театрынын «алтын доору» деп атаса болот, анткени Муратбек Рыскулов, Бакен Кыдыкеева, Даркуль Куйукова сыяктуу көрүнүктүү артисттер театр сахнасынын өнүгүшүнө баа жеткис салым кошушту.
Кыргыз театрынын азыркы абалы
Бүгүнкү күндө кыргыз театры өлкөнүн маданий мурастарынын маанилүү бөлүгү болуп саналат. Ал азыркы реалияларды, салттарды жана тарыхый окуяларды чагылдырып, көрүүчүлөрдү актуалдуу маселелер жөнүндө ойлонууга мажбурлайт.
Кыргызстандагы театр искусствосу активдүү эксперимент жасап, жаңы формаларды издеп жатат, заманбап режиссерлор жаңы идеяларды киргизишет. Кыргыз театрлары эл аралык фестивалдарга жана конкурстарга катышып, улуттук искусствону өлкөдөн тышкары жайылтууда.
Кыргызстандагы иштеп жаткан театрларды төмөнкүлөргө бөлүүгө болот:
А. Малдыбаев атындагы Кыргыз улуттук академиялык опера жана балет театры;
«Манас» Кыргыз улуттук театры;
Т. Абдумомунов атындагы Кыргыз улуттук академиялык драмалык театры;
Ч. Айтматов атындагы Мамлекеттик улуттук орус драмалык театры;
М. Жангазиев атындагы Кыргыз мамлекеттик кукла театры;
Н. Шаамурзаев атындагы Ош облустук кукла театры;
Т. Сатылганов атындагы Кыргыз улуттук филармониясы;
Р. Абдыкадыров атындагы Ош облустук филармониясы;
Т. Тыныбеков атындагы Жалал-Абад облустук филармониясы;
С. Ибраимов атындагы Ош улуттук драмалык театры;
Б. Кыдыкеева атындагы Кыргыз мамлекеттик жаш көрүүчүлөр театры;
«Учур» Мамлекеттик жаштар театры;
Бабур атындагы Ош мамлекеттик академиялык өзбек музыкалык-драмалык театры;
М. Рыскулов атындагы Нарын облустук академиялык музыкалык-драмалык театры;
К. Жантөшев атындагы Ысык-Көл облустук музыкалык-драмалык театры;
Ш. Термечиков атындагы Чүй облустук музыкалык-драмалык жана сатира театры;
А. Жайнаков атындагы Баткен облустук музыкалык-драмалык театры;
К. Медетбеков атындагы Талас облустук музыкалык-драмалык театры;
К. Акыйев атындагы Жумгаль музыкалык-драмалык театры;
Т. Ажибаев атындагы Алай музыкалык-драмалык театры;
Кочкор музыкалык-драмалык театры.
Быйыл кыргыз театры 100 жылдык юбилейин белгилейт, жана бул маанилүү юбилей мамлекеттик деңгээлде белгиленет.
