Оверчук белгилегендей, ЕАЭС боюнча өнөктөштөр менен ачык бажы чек арасы товарлордун Россия рыногунда адилетсиз атаандаштыкты жараткан шарттарды түзөт. Ал Россия бул практика менен күрөшүү үчүн «абдан катуу чараларды» кабыл алууну пландап жатканын баса белгиледи.
Бул багытта контролду жогорулатуу үчүн быйыл товарларды жеткирүү күтүүсүн тастыктоо системасы (СПОТ) ишке киргизилди, анын негизинде импортчу ЕАЭС мүчө мамлекетинен товар жеткирүү келишимин тастыктоого жана тиешелүү документти түзүүгө милдеттүү.
2025-жылдын сентябрынан тартып, мыйзамсыз товарларды киргизүү жана чыгарууга каршы күрөшүү алкагында, Россиянын Федералдык бажы кызматына Беларусь жана Казахстан менен чек араларда мобилдик топтордун ишин күчөтүү тапшырылды.
«Бул убактылуу демилге эмес, — деди Оверчук. — Биз бул контролду туруктуу түрдө колдойбуз. Кээ бирлери Казахстан менен чек арадагы абалдан пайдаланып, контролдун жумшарышын үмүт кылышкан. Бирок мындай болбойт. Биз так позицияны карманып турабыз», — деп кошумчалады ал.
Текшерүүлөр Ички иштер министрлиги, Россиянын Улуттук гвардиясы, ФСБнын чек ара кызматы, Россельхознадзор, Роспотребнадзор жана Ространснадзор менен биргеликте жүргүзүлөт. Расмийдин маалыматына ылайык, 2025-жылы мобилдик топтор Россиянын мыйзамдарын бузуу менен 137 миң тонна товарды ташыган 9 миңден ашык транспорт каражаттарын аныкташты.
Бул чараларга кошумча, Россия ЕАЭС өлкөлөрүндө тиешелүү экспертизасыз берилген «серая» сертификаттар менен күрөшүүнү баштады.
«Биз өлкө ичинде контролду күчөтүп жатканда, тиешелүү документтер биздин ЕАЭС өнөктөштөрүнүн сайттарында пайда боло баштаганын байкадык. Мындай сертификаттар менен келген продукция Россиялык өндүрүүчүлөр үчүн адилетсиз атаандаштык жаратат жана керектөөчүлөр үчүн кооптуу болушу мүмкүн. Контрафактка каршы ички рынокту коргоо максатында 2025-жылдын аягында Госконтроль жана Росаккредитация органдарына ЕАЭС өлкөлөрүндө берилген сертификаттарды токтотуу укугу берилди», — деди ал.
Мындан тышкары, Оверчук 11-февралдан тартып ЕАЭСте электрондук навигация пломбаларын колдонууга киргизилгенин эске салды. Алар Россия рыногуна кирбеши керек болгон товарлардын киришин алдын алууга жардам бериши керек.
Евразия экономикалык биримдиги (ЕАЭС) беш өлкөнү камтыйт: Россиядан тышкары, бул Казахстан, Кыргызстан, Беларусь жана Армения.
Казахстандык саясатчы Марат Шибутов Оверчуктун билдирүүсүнө комментарий берип, туруктуу бажы контролунун ЕАЭСтин уставдык документтерине ылайык келүүсү жөнүндө суроо берди. Ал мындай чаралар өнөктөштөр менен макулдашылышы керек экенин белгилеп, Казахстан жана Беларусь тараптарынан мүмкүн болгон жооп чаралары жөнүндө кызыкты, интеграциянын бир тараптуу болбошу керектигин кошумчалады.
Өткөн жылдын күзүндө Казахстан менен Россиянын чек арасында жүк ташуучу унаалардын көп километрлик тыгындары пайда болгон. Рыноктун катышуучулары тыгындардын рекорддук деңгээлде, ар кандай күндөрдө 2,5 миңден 15 миңге чейин унаа болгонун белгилешти. Эки өлкөнүн бажы кызматтары бул кырдаалдын келип чыгышына жоопкерчиликти бири-бирине артып жатышты. Натыйжада, Россиянын Федералдык бажы кызматы адилетсиз бизнесмендерди кечигүүлөр үчүн айыптады, жүк ташуучу унаалардын айдоочулары мыйзам бузуу менен товарларды киргизүүнү пландашкандыктан текшерүүлөрдөн качып жатышканын билдирди. Казахстан тарап, өз кезегинде, Россия тарабынан контролдун күчөтүлүшүн көйгөйлөрдүн себеби катары көрсөткөн.
Транспорттук коллапс Кытайдан Россияга жүк ташуу боюнча батыш маршрутуна дээрлик толук токтоого алып келди. Абалды жакшыртуу үчүн, октябрда Москва чек араны кесип өтүүнүн жөнөкөйлөтүлгөн тартибин киргизди, ал 2025-жылдын аягына чейин күчүндө болду.
