Президенттин маалымат саясат кызматынын башчысы Дайырбек Орунбеков «Кыргызнефтегаз» жана анын кызыкчылыктуу компаниясы «Кыргыз Петролеум Компани» менен байланышкан коррупция схемасынын чоо-жайын айтып берди.
Орунбеков социалдык тармактардагы постунда «Кыргызнефтегаз» 1952-жылы негизделгенин жана совет доорунда алынган нефть Узбекистанга кайра иштетүүгө жөнөтүлүп, ал жерде бензин жана дизель өндүрүлгөнүн белгиледи. Бирок СССРдин кулаганынан кийин бул процесс токтоп, Кыргызстан нефть кайра иштетүү заводунан ажырап калды, бул өндүрүштү чектеди.
Кыргызстан Кедендик союзга киргенден кийин, өлкө евростандарттарына жооп берген отунга (Аи-92, Аи-95, Аи-98) өттү, ал негизинен Россиядан импорттолгон. Натыйжада, жергиликтүү Аи-80 бензини ички рынокто суроо-талапка ээ болбой калды», - деп кошумчалады ал.
Дайырбек Орунбеков 2021-жылдан бери «Кыргызнефтегаз» жана анын кызыкчылыктуу структурасы Камчыбек Ташиевдин контролуна өткөнүн, ал өзүнүн жээндеринин бирин, Байгазы Матисаковду жетекчиликке дайындаганын айтты. Бул мезгилде, ГНСтин маалыматы боюнча, коррупция схемасы уюштурулуп, олуттуу финансылык жоготууларга алып келген.
«Схема төмөнкүдөй иштеди: «Кыргызнефтегаз» тарабынан алынган чийки нефть «Кыргыз Петролеум Компани» заводунда кайра иштетилиши керек эле, андан кийин пайда алуу үчүн сатылышы керек болчу. Бирок процесс Ташиевдер менен байланышкан жеке делдалдык компаниялар тарабынан кийлигишилди. Формалдуу түрдө кайра иштетүү ошолор аркылуу өтүп, чындыгында мамлекеттик завод тарабынан жүргүзүлдү. Даяр продукция Ташиевдердин компаниялары аркылуу сатылып, пайда мамлекеттик бюджетке эмес, аларга кетти», - деп түшүндүрдү Орунбеков.
Мындан тышкары, ал Аи-80 бензини жана дизель отуну үчүн суроо-талап жок болсо да, Ташиевдер менен байланышкан компаниялар ири жергиликтүү нефть трейдерлерин бул продукцияны сатып алууга мажбурлаганын кошумчалады. Мажбурлоо астында бул трейдерлер Аи-80 жана дизелди Россиядан келген сапаттуу отун менен аралаштырып, калкка сатышкан. Нефть трейдерлеринин арасында бул процесс «шакарап» деп аталат.
«Камчыбек Ташиев кызматтан кеткенден кийин, аталган компаниялар Аи-80 бензини жана дизелди сатып алууну токтотушту. Натыйжада, «Кыргыз Петролеум Компани» складдарында чоң запастар пайда болду.
Бул себептен өкмөт жергиликтүү отунду убактылуу экспорттоого уруксат берди. Эми Аи-80 бензини жана «Джунда» менен «Кыргыз Петролеум Компани» тарабынан өндүрүлгөн дизель отуну Тажикстанга жана Афганистанга экспорттолот, ал эми евростандарттарына жооп берген отун Россиядан импорттолбойт.
Мамлекет ошондой эле «Кыргыз Петролеум Компани» заводун модернизациялоону баштады. Жумуштор эки жылдын ичинде аякталат деп пландалууда, андан кийин завод евростандарттарына жооп берген отун өндүрүүгө мүмкүнчүлүк алат, бул өлкөнүн ички муктаждыктарын канааттандырат», - деп жыйынтыктады маалымат саясат кызматынын башчысы.
