Мамлекет боюнча 21% балдардын кандындагы свинецтин деңгээли уруксат берилген нормадан ашып кеткен.
Отчетто бул маалыматтардын кооптонууну жаратат деп баса белгиленет, анткени алар свинецтин таасирин кичинекей балдардын бардык популяциясына, экологиялык жактан начар аймактарда жашаган балдарга гана эмес, чагылдырууда.
Изилдөө свинецтин деңгээли демографиялык мүнөздөмөлөргө жана региондорго жараша өзгөрүп турганын көрсөттү. Жогорку көрсөткүчтөр эркектерде, улуу балдарда жана айылдык жерлерде жашаган балдарда, ошондой эле аз билимдүү ата-энелер же камкорчулары бар балдарда аныкталды.
2024-жылы изилдөө 18 регионду камтып, кандын ичинде свинецтин жогорку деңгээлдери бардык жерде катталган.
Мындан тышкары, свинецтин жогорку деңгээлдери менен байланышкан экологиялык жагдайы начар үч региондо изилдөөлөр жүргүзүлгөн.
Бул булганган аймактарда (Майлуу-Суу, Советтер айылдары жана Ак-Тюз) кандын ичинде свинецтин орточо деңгээли 9,58 микрограмды түздү, бул жалпы улуттук көрсөткүч 3,9 микрограмдан кыйла жогору.
Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму (ДССУ) кандын ичинде свинецтин деңгээли 5 микрограмдан ашкан балдар үчүн кийлигишүүнү сунуштайт.
Балдар үчүн коопсуз свинец деңгээли жок экенин белгилөө маанилүү.
Свинец күчтүү токсин болуп, балдардын когнитивдик жана физикалык өнүгүүсүнө олуттуу таасир этүүчү зат. Балдар свинец менен уулануу коркунучуна өзгөчө дуушар болушат, анткени алар аны чоңдорго караганда чөйрөдөн көбүрөөк сиңирет жана алардын борбордук нерв системасы дагы өнүгүп жатат. Эң аз свинецтин көлөмү да мээнин өнүгүшүнө терс таасир этүүгө, жүрүм-турумдун өзгөрүшүнө жана IQнин төмөндөшүнө алып келиши мүмкүн, бул кийинчерээк жашоо сапатына таасир этет.
Үйдө свинецтин таасирине алып келген негизги факторлор аныкталды: свинец менен байланышкан өндүрүш объекттерине жакындык, ушул тармакта иштеген адамдар менен жашоо, экинчи жолу тамеки түтүнүнөн таасир алуу, свинец боёкторун колдонуу, ошондой эле свинецти камтышы мүмкүн болгон идиштер жана косметикаларды колдонуу.
Изилдөөнүн жыйынтыктары Кыргызстандагы балдар арасында свинец менен уулануу маселесинин системалык мүнөзүн жана мониторинг жана профилактика программасын тез арада киргизүүнүн зарылдыгын баса белгилейт.
Эксперттер саламаттык сактоо системасынын натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн балдардын кандындагы свинецтин деңгээлин туруктуу мониторингдөө, педиатриялык практикада свинецтин таасирин баалоону интеграциялоо, эрте профилактика жана убагында дарылоо үчүн, ошондой эле медициналык кызматкерлер жана ата-энелер арасында бул маселе боюнча маалымдуулукту жогорулатуу маанилүү экенин белгилешет. Товарларда, өнөр жайда жана өндүрүштө свинецтин деңгээлин жөнгө салуу да маанилүү роль ойнойт.
