Каршы барс көрүү көптөгөн өлкөлөрдө, анын ичинде Индия, Монголия, Кытай жана Пакистанда экотуризмдин маанилүү багытына айланды. Бул практикага шыктанган Кыргызстандын Каршы барс фонду 2023-жылы БУУнун Өнүктүрүү программасынын (ПРООН) колдоосу менен «Каршы барстарга турлар — жергиликтүү табиятты сактоонун ачкычы» долбоорун ийгиликтүү ишке ашырды.
БУУнун жаңылыктар кызматынын маалыматына ылайык, аталган долбоор Сарычат-Ээрташ мамлекеттик коругунда этикалык туризмди өнүктүрүүнүн негизин түздү. Долбоорду ишке ашыруу учурунда егерлер жана жергиликтүү тургундар үчүн окутуу семинарлары уюштурулуп, палаткалар, юрттар, күн станциялары жана жүк ташуучу сумкалар сыяктуу зарыл жабдыктар сатып алынды. Бул чаралар жапайы табиятты көрүү үчүн ыңгайлуу жана экологиялык жактан таза шарттарды түзүүгө мүмкүндүк берди.
Турлар күздүн орто ченинен кыштын аягына чейин өтөт. Долбоор аяктагандан кийин эки сезон ичинде корукка 10-12 топ келип, бул болжол менен 60-70 адамды түздү, анын ичинде Жангарт жана Ак-Шыйрак жерлери бар.
Кыргызстандын Каршы барс фондунын директору Кубанычбек Жумабай уулу белгилегендей, «биздин каршы барс турларыбызда корук жана анын айланасындагы табияттын жүктөмүн эске алабыз. Топтогу катышуучулардын максималдуу саны алты адамдан ашпайт, жана биз корукта бир нече топтун бир убакта болушун көзөмөлдөп турабыз».
2025-жылдан баштап, ар бир турдун катышуучусу жергиликтүү коомдун табиятты коргоо фондуна $100 төлөйт. Бул каражат егерлерди колдоого, инфраструктураны өнүктүрүүгө жана табиятты коргоого жардам берүү үчүн пайдаланылат.
Туристтердин туруктуу агымы менен бул салым жылына $7 миңге жетиши күтүлүүдө, бул өлкөнүн алыскы аймактары үчүн маанилүү колдоо болот.
Ар бир турдан түшкөн киреше $3 миңден $4 миңге чейин, бардык кызматтар жергиликтүү тургундар тарабынан: егерлер, гиддер, ашпозчулар жана конок үйлөрүнүн ээлери тарабынан көрсөтүлөт.
Маанилүү нерсе, экскурсиялар жапайы жаныбарларды алардын табигый чөйрөсүндө сактык менен байкоого багытталган. Туристтер каршы барс жана башка жырткычтар, мисалы, түлкү, аюу, манул жана ири жырткычтар менен болгон сейрек учурларды сүрөткө тартууга аракет кылышат. Мурда «зыяндуу» деп эсептелген түлкү жана карышкырлар азыр байкоого кызыктуу объекттерге айланды.
Экскурсиялардын натыйжасында корук өз инфраструктурасын жакшыртты жана кызмат көрсөтүүнүн деңгээлин жогорулатты. Егерлер жана жергиликтүү гиддер тажрыйбалуу болуп калды, жана статистика боюнча, тур учурунда каршы барс көрүү мүмкүнчүлүгү 90 пайызга жетти — бул дүйнөлүк стандарттар боюнча да уникалдуу көрсөткүч.
