Ошентсе да, омбудсмен Жамиля Жаманбаева белгилегендей, тең укуктуу шарттар жана жеткиликтүү чөйрө түзүлгөндө, бул аялдардын потенциалы толук ишке ашырылышы мүмкүн. Ар бир адамдын тең укуктуу кадыр-баркын жана укуктарын таануу маанилүү.
Аялдар-лидерлерге арналган иш-чарада, өз чакырыктарын таап, башкалар үчүн үлгү болуп жаткан аялдардын шыктандыруучу окуялары көрсөтүлдү.
Света Есенгазиева — ушундай аялдардын бири. Ал кырсыкка учурап, кыймылдоо мүмкүнчүлүгүн жоготту, бирок жашоого болгон каалоосун жоготподу. "Бир эшик жабылды, бирок экинчи эшик ачылды", - дейт Света. Бүгүнкү күндө ал армрестлинг боюнча Кыргызстан боюнча алты жолку чемпион, Азия боюнча беш жолку чемпион жана дүйнөлүк чемпионаттардын эки жолку медалисти. Келечекте ал Паралимпия оюндарына катышууну пландаштырууда.
Мындан тышкары, Света "Теңдик" шелтеринде администратор болуп иштейт, ал мүмкүнчүлүгү чектелген аялдарга колдоо көрсөтүп, аларга адаптацияланууга жана өзүнө болгон ишенимди өнүктүрүүгө жардам берет.
Мүмкүнчүлүгү чектелген аялдардын укуктары
Шелтерди Гульмира Казакунова жетектейт, ал Кыргызстанда мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардын укуктары боюнча ачык сүйлөгөн алгачкылардан болуп саналат. Ал өзгөчө муктаждыктары бар балдар үчүн социалдык адаптация жана эрте кийлигишүү борборун негиздеген жана аялдар-лидерлердин жаңы муунун тарбиялап жатат.Гульмира белгилегендей, шелтер үчүн ижара акысынын төлөнүшү сыяктуу кыйынчылыктар бар, бирок ал мүмкүнчүлүгү чектелген аялдардын жашоосун жакшыртуу миссиясын улантууда. "Биз мамлекеттик органдар менен иштешип, мыйзамдар жана программаларды илгерилетип жатабыз, эң негизгиси - аялдардын өзүнө ишенүүсүнө жардам беребиз. Бизге зомбулукка учураган кыздар келип жатат. Биз аларга эч кимдин укуктарын бузууга укугу жок экенин түшүндүрөбүз", - дейт ал.
Центрде аялдар психологиялык жана юридикалык жардам алышат, өз алдынча жашоого үйрөнүшөт жана жумушка же окууга адаптацияланышат. Ошондой эле, компьютердик сабаттуулук, ашпозчулук жана кондитерлик сыяктуу курстар өткөрүлөт. "Бизге кайрылган кыздардын 80% билим жана жашоо көндүмдөрүнө ээ эмес. Биз суроо-талап боюнча курстарды уюштурабыз, жана 67% катышуучулар курстарды аяктаган соң жумуш табышат же өз бизнесин ачышат", - деп бөлүшөт Гульмира. Ушул сыяктуу ийгиликтүү мисалдардын бири - өз маникюр салонун ачкан жана башка аялдарды жумушка алган кыз.
Мүмкүнчүлүгү чектелген аялдарды колдоо үчүн эмне жасалды
Депутат Гульнара Баатырова 2019-жылы Кыргызстан БУУнун мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардын укуктары боюнча Конвенциясын ратификациялаганын жана алардын укуктарын коргоого милдеттенгенин эске салды. Учурда "Жеке жардамчы" программасы иштеп жатат, ал өзүн өзү камсыздай албаган адамдарга пенсия жана күнүмдүк жашоодо колдоо алууга жардам берет. Ошондой эле, мамлекеттик органдарга жеке баруунун зарылдыгын азайтуу жана процедураларды жеңилдетүү боюнча иштер жүргүзүлүүдө.Кийинки кадамдардын зарылдыгы
Гульнара Баатырова жана Токтобубу Ашимбаева бул жетишсиз экенин белгилешти."Кыргызстанда биз бул багытта бир нече кадамдарды жасадык, бирок чынчыл бололу: бул дагы эле жетишсиз. Бизге системалуу иш, финансыландырууну көбөйтүү жана эң маанилүүсү, коомдук аң-сезимди өзгөртүү керек", - деп белгиледи Токтобубу Ашимбаева, ар бир кыз, ден соолуктан көз каранды болбостон, сапаттуу жана инклюзивдик билим алууга укуктуу болушу керектигин кошумчалады.
"Бул жөн гана пандустар жана лифттер эмес, ошондой эле даярдалган мугалимдер, адаптацияланган программалар жана заманбап технологиялар".
Жогорку Кеңештин депутаттары парламенттик угуу өткөрүүгө, мыйзамдарга зарыл өзгөртүүлөрдү илгерилетүүгө жана колдоо программаларын финансыландырууну көбөйтүүгө даяр экендиктерин билдиришти.
"Бирок эч кандай мыйзам сиздин активдүүлүгүңүз, экспертизаңыз жана катышуусуз иштебейт - булар абдан маанилүү", - деп депутат аялдарды активдүү катышууга чакырды.
