Жалпы коомдук бирикме "Бир Дуйно Кыргызстан" жарандардын конституциялык укуктарынын бузулушу коркунучунан кабардар, бул диний билим берүү боюнча мыйзам долбоорунун талкууланышынын натыйжасында пайда болушу мүмкүн.
Уюмдун маалыматына ылайык, 2026-жылдын 23-февралында Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине диний тармакка тиешелүү бир нече иштеп жаткан мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү киргизүүнү сунуштаган мыйзам долбоору сунушталган. Өзгөртүүлөр балдар кодексин, укук бузуулар кодексин, ошондой эле "Чет өлкөгө миграция жөнүндө", "Билим берүү жөнүндө" жана "Диний ишеним жана диний бирикмелер жөнүндө" мыйзамдарды камтыйт.
Мыйзам долбооруна ылайык, 18 жашка толо элек Кыргызстандын жарандарын диний билим алуу максатында өлкөдөн чыгууга толук тыюу салуу пландалууда. Мындан тышкары, мындай чыгууга жардам берген ата-энелер жана башка адамдар үчүн жоопкерчилик белгилениши сунушталууда.
Атап айтканда, укук бузуулар кодексине киргизилген өзгөртүүлөр 142-берененин 9-бөлүмүн камтыйт. Бул демилгеге ылайык, жашы жете элек балдардын чет өлкөгө диний билим алуу үчүн чыгышы же мындай чыгууга көмөктөшүү 20 миң сомго чейин жарандар үчүн жана 65 миң сомго чейин юридикалык жактар үчүн айып пулдарды алып келиши мүмкүн.
Документтин негиздемесинде мыйзам долбоору президенттин тапшырмаларын аткаруу алкагында иштелип чыккандыгы жана балдардын укуктарын коргоо жана улуттук коопсуздукту камсыз кылуу максатында багытталгандыгы белгиленет. Мыйзам долбоорунун авторлору жашы жете элек балдарды чет өлкөдөгү деструктивдүү билим берүү мекемелерине алып чыгуу учурларына, ошондой эле өспүрүмдөрдүн радикалдуу жана экстремисттик уюмдарга тартылышынын коркунучтарына шилтеме беришет.
Ошентсе да, "Бир Дуйно Кыргызстан" уюмунун укук коргоочулары сунушталган чаралар Конституцияга каршы келиши жана жарандардын укуктарын чектеши мүмкүн экенин билдиришет. Уюмда мыйзам долбоору чет өлкөдөгү "деструктивдүү билим берүү" мүнөздөмөсү бар диний билим берүү мекемелерин аныктоо үчүн так критерийлерди камтыбайт деп белгиленет. Укук коргоочулардын пикири боюнча, мындай критерийлердин жоктугу бардык чет өлкөдөгү диний билим берүү мекемелеринин тыюу салуу коркунучуна кабылуусуна алып келиши мүмкүн.
Ошондой эле, уюм Конституция ар бир адамга каалаган динди тутууга же эч кандай динди тутпоо укугун, ошондой эле диний ишенимдерди эркин тандоо жана ээ болуу укугун кепилдээрин эскертет. Алар бул укуктарды ишке ашыруу диний окууларды үйрөнүү жана тиешелүү маалыматка жетүү мүмкүнчүлүгүн камтыйт деп эсептешет.
Мындан тышкары, чектөөлөр жарандардын билим алуу жана билим берүү эркиндигине, ошондой эле өлкөдөн чыгуу укугуна таасир этүүсү мүмкүн.
Жогоруда айтылгандарды эске алып, "Бир Дуйно Кыргызстан" уюму мыйзам долбоорунун авторлорун документти кайра чакырып алууга чакырат, жарандардын конституциялык укуктарын бузуу мүмкүнчүлүгүн болтурбоо үчүн. Заявлениеге аналитикалык жазуу кошулган.
