Экс-премьер белгилегендей, тандемдин ажырашуу себептери абдан олуттуу болушу мүмкүн
Камчыбек Ташиевдин Кыргызстандын күч структураларынын жетекчиси кызматынан жакында бошотулушу менен коомчулук бул чечимдин чыныгы себептерин жана анын Садыр Жапаров менен саясий союзунун, ошондой эле бийлик системасынын жалпы келечегин активдүү талкуулай баштады. Жаңы кырдаалды баалоо үчүн Vesti.kg редакциясы, ушундай тандемдерде тажрыйбасы бар экс-премьер-министр Феликс Куловго кайрылды, анткени ал он жыл мурун белгилүү Бакиев - Кулов альянсына кирген.
- Феликс Шаршенбаевич, сиздин оюңузча, Камчыбек Ташиевдин кетүүсүнүн чыныгы себептери кандай болушу мүмкүн, расмий версияларды четке кагып койсок: бул жеке чечим, басым, элиталардын кагылышуусу, ишенимдин жоголушу же бийликтин кеңири реформа бөлүгүбү? Кайсы вариант сизге эң ишенимдүү көрүнөт?
- Камчыбек Ташиевдин жумуштан бошотулушунун чыныгы себептери тууралуу суроолор, сиз түшүнгөндөй, ачыкка чыгарылбайт, жана бул деңгээлдеги чечимдер үчүн абдан нормалдуу практика. Бирок, президенттин бул спонтандык кадам эмес экени айдан ачык. Узак убакыт бою туруктуу деп эсептелген ажырашуу, Ташиевдин өзү тарабынан тастыкталган, олуттуу негиздердин болушу менен гана болушу мүмкүн.
Бул бир нече кабыл алынган чечимдер менен да тастыкталат: анын орун басарларынын жумуштан бошотулушу, ГКНБнын реорганизациясы жана Чек ара кызматынын өзүнчө орган болуп бөлүнүшү. Булардын бардыгы кабыл алынган чечимдин системалык, жеке эмес мүнөздө экенин көрсөтүп турат.
Конспирология теорияларына терең кирбестен, “башчы жана кызматкер” ортосундагы ыйгарым укуктар жана баш ийүү балансы боюнча суроолор пайда болгонун болжолдосо болот. Мындай кырдаалдарда Президент, Конституциянын кепилдиги жана бийлик вертикалынын биримдиги катары, чечкиндүү жана алдын ала аракет кылууга милдеттүү, ал тургай таасирдүү фигуралар жөнүндө сөз болгондо.
Ошентип, кабыл алынган чечим бийликтин алсыздыгы жөнүндө эмес, анын жетилгендиги жана мамлекеттин узак мөөнөттүү кызыкчылыктарын эске алуу менен башкаруудагы өзгөрүүлөргө туура жооп берүү жөндөмдүүлүгү жөнүндө сөз кылат, жеке чиновниктердин жетишкендиктеринен эмес.
- Сиз Камчыбек Ташиевдин отставкадан кийинки саясий келечегин кандай көрөсүз: ал президенттик шайлоого катыша алабы жана учурдагы президентке атаандаштык кыла алабы?
- Заң боюнча, Камчыбек Ташиев, Кыргызстандын ар бир жараны сыяктуу, президенттик шайлоого катышуу укугуна ээ. Бирок, ал бир нече жолу президенттикке умтулбай турганын, жеке амбицияларга караганда туруктуулукту камсыз кылууну артык көрөрүн билдирген.
Албетте, саясий кырдаал өзгөрүшү мүмкүн, жана мындай сценарийди толугу менен четке какпаса болот. Бирок, мамлекеттик көз караштан, эл арасында бөлүнүүнү жана саясий кырдаалды дестабилизациялоону болтурбоо маанилүү. Ташиев өзү ГКНБнын төрагасы болуп турганда, ушул нерсени айтып келген.
Мындай шарттарда, эң акылдуу жана жооптуу жүрүм-турум, учурдагы Президент менен кагылышууга эмес, конструктивдүү диалогду сактоого жана учурдагы бийликке урмат көрсөтүүгө негизделет. Бул мамлекеттин кызыкчылыктарына, коомчулуктун күтүүлөрүнө жана Ташиев өзү мурда жарыялаган мамлекеттик дисциплина принциптерине жооп берет.
- Учурдагы кырдаалды эске алганда, Ташиев жакын арада Бишкекке кайтууга чечим кабыл ала алабы, жана анын үчүн чыныгы юридикалык же саясий тобокелдиктер, анын ичинде куугунтук же камакка алуу мүмкүнчүлүгү барбы, же бул жөн гана спекуляцияларбы?
Серьездүү тобокелдиктер боюнча тынчсызданууга негиз жок. Камчыбек Ташиевдин Бишкекке кайтып келиши жана анын кийинки аракеттери биринчи кезекте анын жеке чечимдерине жана саясий линиясына байланыштуу болот. Эгер ал кагылышуучу кадамдарды жасабаса, куугунтуктарды күтүүгө негиз жок.
Мамлекеттин көз карашынан, мурдагы жогорку кызмат адамына каршы басым же күч колдонуу максатка ылайык эмес, анткени бул керексиз чыңалууну жаратып, өлкөдөгү жалпы саясий туруктуулукка терс таасирин тийгизиши мүмкүн. Ачык-айкын, учурдагы бийлик тынчтыкты жана башкарылуучулукту сактоого кызыкдар, саясий атаандаштарды күчөтүүчү аракеттерге эмес.
Бул контекстте, мүмкүн болгон камакка алуу же куугунтук тууралуу сүйлөшүүлөр көбүнчө спекуляцияларга таандык жана чыныгы негиздери жок.
