Конституциялык сотко Кыргыз Республикасынын президенти тарабынан негизги мыйзамдын нормаларын түшүндүрүү боюнча кайрылуу келип түштү.
КСтин маалымат кызматы билдиргендей, бул кайрылуунун зарылдыгы президенттик полномочиялардын мөөнөттөрү жана шайлоолорду өткөрүү эрежелери боюнча конституциялык нормалардын ар кандай интерпретациясына алып келген интенсивдүү коомдук талкуулардан келип чыккан.
Документте 2021-жылдын 11-апрелинде референдумда кабыл алынган Кыргыз Республикасынын «Кыргыз Республикасынын Конституциясы жөнүндө» мыйзамынын жоболору юридикалык коллизияларды жаратып, Кыргыз Республикасынын Конституциясына (2010-жылдын 27-июнундагы редакциясында) ылайык шайланган президенттин полномочияларынын башталышы жана узартылышы боюнча эки маанилүү түшүндүрмөлөрдү мүмкүн кылып жатканы көрсөтүлгөн.
Ар кандай юридикалык көз караштар, юристтер жана коомдук ишмерлер тарабынан айтылган, конституциялык укукта белгисиздиктин бар экенин көрсөтүп, бул бийлик органдарынын туруктуулугуна жана легитимдүүлүгүнө терс таасир эте алат.
Берилген маалыматтарга ылайык, бул белгисиздик конституциялык түзүлүштүн негизги принциптерин, анын ичинде элдик бийлик, мыйзамдын үстөмдүгү жана Конституциянын түздөн-түз иштешин, ошондой эле Конституцияга жана конституциялык мыйзамдарга ылайык шайлоо процессиндеги жарандардын укуктарын камтыйт.
Ушундайча, бийлик жана шайлоолор боюнча коомдук кызыгуу жогорулаган шартта мындай түшүнбөстүктөрдүн сакталуусу саясий кагылышууга алып келип, жарандардын мамлекеттик институттарга болгон ишенимин бузушу мүмкүн. Бул ошондой эле бийлик тарабынан кабыл алынган чечимдердин легитимдүүлүгү үчүн коркунучтарды жаратып, социалдык чыңалууну жогорулатат. Мындан тышкары, шайлоолорду жана референдумдарды даярдоого жана өткөрүүгө жооптуу органдардын аракеттери боюнча талаштардын пайда болушу коркунучу бар.
Ушул юридикалык белгисиздикти жоюу, негизги мыйзамдын нормаларын произвольдуу түшүндүрүүнүн алдын алуу жана шайлоо процессинин туруктуулугун камсыздоо максатында Кыргызстандын президенти төмөнкүлөрдү сурайт:
Расмий түшүндүрүү:
— 67-берененин, 68-берененин 2-бөлүгүнүн, 72-берененин 1-бөлүгүнүн Кыргыз Республикасынын Конституциясынын (2021-жылдын 5-майындагы мыйзамдын редакциясында) тиешелүү нормалары менен байланышта;
— Кыргыз Республикасынын Президентинин кезектеги же эрте шайлоолорун өткөрүү тартиби жана мөөнөттөрү.
Кайрылуу 17-февралда Конституциялык сот тарабынан биринчи кезекте жазуу жүзүндө каралат.
