ГКНБнын төрагасын бошотуу боюнча акыркы окуялар көпчүлүк үчүн күтүүсүз болду. Президенттин басма сөз катчысы Камчыбек Ташиевдин атын колдонгон айрым адамдар коомду бөлүүгө аракет кылышканын түшүндүрдү.
Коомчулук бул маселени «75 адамдын катына» байланыштырды. Бул каттын артында ким турат жана алардын максаттары кандай?
- Мен комментарий берүүнү каалабайм, бирок сиз сураганыңыз үчүн айтып берем. 2021-жылы мен президент болуп шайландым, жана бул элдин ишеними мен үчүн эң жогорку баалуулук.
Конституцияга ылайык, менин милдетим — элдин биримдигин жана мамлекеттин бүтүндүгүн сактоо. Мен дайыма өлкөнүн кызыкчылыктарын жеке байланыштардан жана кызматтардан жогору койгом.
Жогорку Кеңеште абал курчуп кетти, анда айрым депутаттык топтор кесиптештерин бөлүүгө аракет кылышты, «Сен биз мененсиңби же алар мененби?» деген суроолорду берип. «Биздин тарап» ким экендиги тууралуу суроолорду берген депутаттарга генералдардын погоны көрсөтүлдү, ал эми «алардын тарап» президенттин тарап катары көрсөтүлдү.
Бул бөлүнүү көчөлөргө да өттү, анда «аксакалдар» эрте шайлоолор үчүн кол топтоо иштерин башташты, адамдарды «булар жогорку деңгээлде макулдашылган» деп ишендиришти, Жогорку Кеңеш шайлоолорду жарыялоого даярданып жаткандыгы тууралуу.
Эгер мен чечкиндүү кадамдарды жасабасам, бул жарандар арасында бөлүнүүгө алып келиши мүмкүн болчу. Менде депутаттарды жана мамлекеттик кызматкерлерди «генералдан» коркутуу фактылары болгон. Аларга: «Эгер сен биз менен эмес болсоң, генерал менен көйгөйлөрүң болот» деп коркутушкан. Ошондуктан мен анын бошотулушу тууралуу чечим кабыл алдым.
Алдын ала мен досума телефон чалып, абалды түшүндүрдүм, андан кийин чечим кабыл алдым. Мен мындай жол менен аны адамдардын таасиринен коргогонумду эсептейм, алар аны адаштырган.
Кээ бирлери Камчыбек Ташиевдин атын жамынып, депутаттарды жана белгилүү коомдук ишмерлерди «генералдын» тарапка өтүүгө көндүрүүгө аракет кылышты.
Эгер мен Камчыбектин кызматтан бошотулушун жасабасам, бул адамдардын тараптан басым күчөйт эле, бул мамлекеттик структуралар жана коомдо бөлүнүүгө алып келиши мүмкүн. Мамлекеттеги туруктуулук мен үчүн бардыгынан маанилүү.
- Коомдо «Жапаровдун командасы» жана «Ташиевдин командасы» түшүнүктөрү талкууланууда. Сиз муну кандай кабыл аласыз?
- Бардык кадрдык дайындоолор катуу текшерүүдөн өтөт, жана командаларга бөлүнүү жок. Мен бардык дайындалгандарга — мамлекеттин пайдасына иштеген кесипкөй кадрларды сунуштоону тапшырдым. Мындай мамиле мен азыр да улантып жатам.
- Шайлоолор алдында сиз менен Камчыбек Ташиевдин ортосунда «мерзимдерди бөлүшүү» боюнча келишим болгондугу тууралуу ушактар бар. Бул канчалык чындык?
- Кыргызстан — демократиялык өлкө, анда эл ким башкарарын чечет. Ар бир жаран добуш берүү укугуна ээ, жана «мерзимдерди бөлүшүү» боюнча спекуляциялар демократиялык принциптерге жана саясий маданиятка каршы келет.
- Конституциялык сотко кайрылуунун максаты кандай?
- Менин оюмча, кандайдыр бир шектенүүлөр жана талаштар так жана мыйзамдуу жоопко ээ болушу керек. Конституциялык сот — Конституция менен байланышкан акыркы баа жана түшүндүрмөлөрдү бере турган орган, жана ага кайрылуу туура кадам.
- Депутаттардын сыны жана «75 адамдын катын» бир кампаниянын бөлүгү катары караса болобу?
- Азыркы учурда тергөө иштери жүргүзүлүүдө, жана ошолор демилгелердин масштабын жана катышуучулардын санын көрсөтөт. Тергөө аяктаган соң мен так жооп бере алам.
- Жогорку Кеңештин төрагасы кызматтан кетти. Бул чечим менен 75 адамдын катында байланышы барбы?
- Мен бул түздөн-түз байланышта деп ойлобойм. Мүмкүн, ал бул адамдардын таасиринде калды же депутаттар арасында бөлүнүү үчүн жоопкерчиликти түшүндү.
- ГКНБда кандай реформалар пландалууда?
- ГКНБ өзүнө жүктөлгөн милдеттерди аткарды, бирок мамлекет өнүгүшү керек. Улуттук коопсуздук алдында жаңы чакырыктар турат, жана ушул себептен заманбап коркунучтарга ылайык реформа жүргүзүлөт.
Биздин институттар дүйнөдөгү өзгөрүүлөргө ылайыкташышы керек.
- Социалдык тармактарда атайын кызматтын өкүлдөрү коррупция менен күрөшүүдө Ташиевдин атын жамынып, мыйзамсыз аракеттерди жасашты деп айыпталууда. Бул иликтенеби?
- Биз мыйзамды бузгандарды коргобойбуз. Элге кызмат кылууда мыйзам бардыгынан жогору, жана эгер мыйзам бузуу фактылары табылса, алар иликтенет. Мыйзам алдында бардыгы тең.
Эч ким мыйзамдын чегинен чыгып, жеке кызыкчылыктар үчүн аракет кылууга укугу жок. Эгер мамлекеттик кызматкерлер өз ыйгарым укуктарын ашыкча пайдалангандыгы тууралуу далилдер болсо, алар жоопко тартылат.
- Сиз жана Камчыбек Ташиев көп учурда «эки дос» деп аталасыз. Сиздин акыркы чечимиңиз достугуңуздун аяктаганын билдиреби?
- Биздин достугубуз сакталат. Мен Камчыбектин кызматтан бошотулушун анын абалын түшүндүргөндөн кийин кабыл алдым. Менин чечимим мамлекеттин тынчтыгы жана биримдиги үчүн кабыл алынды. Достукту кызматтар менен байланыштыруу мүмкүн эмес.
- Коррупция жана криминал менен күрөш улантылатбы?
- Ал улантылат. Коррупция жана криминал менен күрөш 24/7 жүргүзүлөт, жана мен дайыма ушул багыттарда натыйжаларды талап кылдым. Бардык мамлекеттик кызматкерлер муну билишет. Коррупция жана криминал биздин өлкөдө жоюлушу керек.
КНИА «Кабар» директору Медербек Шерметалиев ```
