2024-жылдын мартында «Узатом» жана «Росатом» Өзбекстандагы биринчи атомдук электр станциясын куруу боюнча эки кошумча келишимге кол коюшту. Ошол эле күнү Жизак облусунун Фариш районунда ядролук энергия блогу үчүн фундаментти куюу иштери башталды.
Мурда проекттин финансылык аспекттери боюнча маалыматтар дээрлик жеткиликсиз болуп келген. Ачык булактарда проекттик-сметалык документация, станциялардын жалпы баасы, электр энергиясын өндүрүүнүн чыгымдары жана анын келечектеги сатып алуу баалары жөнүндө маалыматтар жарыяланган эмес.
Бул белгисиздик шартында Лихачев Өзбекстандагы кичинекей АЭСтин долбоору Россиянын өнөр жайына 2 трлн рублге чейин (чейин $24,7 млрд) буйрутмалар түрүндө киреше алып келиши мүмкүн экенин белгиледи.
«Бизде Россиядагы жеке жана мамлекеттик компаниялар арасында көптөгөн өнөктөштөр бар. Кичинекей блоктун түзүлүшү 2 трлн рублге чейин буйрутмалардын көлөмүн камсыздайт, бул Россия Федерациясында болжол менен миң жаңы жумуш ордун түзөт. Макроэкономикалык планда курулушка салынган ар бир рубл үчүн инвестициянын кайтарымы 1,5 рублге чейин, атомдук электр станциясы иштеп жатканда 2 рублге чейин болушу күтүлүүдө», — деди Алексей Лихачев.
Ошол эле учурда, өткөн жылы «Узатомдун» директору Азим Ахмедхаджаев кичинекей АЭСтин курулушуна кеткен чыгымдар $2 млрддан ашпайт деп билдирген. Бирок чыгымдардын так структурасы, контракттардын курамы жана каржылоо деталдары жок, бул сандарды салыштыруу мүмкүн эмес.
Өзбекстан менен Россиянын атомдук энергетика боюнча кызматташуу келишими, анын ичинде биринчи өзбек АЭСинин долбоору, 2017-жылдын декабрында кол коюлган. Ошол учурда $11 млрд баасындагы биринчи энергия блогу 2028-жылы ишке киргизилет деп пландаштырылган, ал 1200 МВт кубаттуулуктагы эки блоктон турган.
Кийин атомдук станцияны кичинекей кубаттуулукта куруу чечими кабыл алынды, бул долбоордун башталышы болуп саналат. «Росатом» менен кичинекей АЭСтин долбоорлоосу, жабдууларды жеткирүү жана куруу боюнча жаңы келишим 2024-жылдын 27-майында Ташкентте Россия Федерациясынын президенти Владимир Путиндин мамлекеттик визити учурунда кол коюлду. Станция Жизак облусунун Фариш районундагы Тузкан көлүнүн жанына жайгаштырылат.
Акыркы келишимдерге ылайык, Фариш районунда 55 МВт кубаттуулуктагы РИТМ-200Н реакторлору бар эки кичинекей энергия блогу, ошондой эле ВВЭР-1000 реакторлору бар эки ири блок курулат.
Интеграцияланган атомдук комплексинин жалпы кубаттуулугу 2,1 ГВт түзөт. 2035-жылга чейин, 525 гектар аянтта жайгашкан станция жылына 15,2 млрд кВт·ч электр энергиясын өндүрө алат. Өзбекстандын вице-премьер-министри Жамшид Ходжаевдын билдирүүсүнө ылайык, бул өлкөдөгү учурдагы жалпы электр энергиясын керектөөнүн болжол менен 15%ын түзөт.
Лихачев долбоордун уникалдуулугун белгилеп, бир аянтта чоң жана кичинекей кубаттуулуктардын айкалышы дүйнөдө аналогдору жок экенин айтты: «Биздин өзбек долбоорубуз дүйнөлүк витрина болот».
