Саламаттык сактоо министри Эркин Чечейбаевдин акыркы маалыматы боюнча, Кыргызстанда калктын 11% психикалык оорулардан жабыркайт. Министрдин белгилөөсү боюнча, өлкөдө психикалык ден соолук боюнча Улуттук стратегия иштелип чыгууда, бул узак убакыттан кийин маанилүү кадам болуп саналат.
Улитина көп адамдардын убагында депрессия же тынчсыздануу абалы башталганда аны аныктоодо кыйынчылык тартканын баса белгиледи. "Жаман маанай жана депрессия — бул эки башка нерсе. Маанай кырдаалга жараша өзгөрүп турат. Мисалы, студент сүйбөгөн мугалимдин сабагында отурганда, ал басаңдашы мүмкүн, бирок аудиториядан чыгып кеткенде, анын маанайы жакшырат. Депрессия болсо, ушунчалык тез өтпөйт жана узак убакытка созулушу мүмкүн", — деп түшүндүрдү ал.
Психиатрдын айтымында, депрессиянын ар кандай белгилери бар жана ал үч даражага бөлүнөт: жеңил, орто жана оор. Адистер диагноз коюу жана дарылоо үчүн МКБ-10 критерийлерине таянышат. "Бул маселени өз алдынча чечүү өтө кыйын", — деп кошумчалады ал.
Ал эмоционалдык жана физикалык абалыңызга, ошондой эле эс тутум жана көңүл буруу сыяктуу когнитивдик функцияларга көңүл бурууну сунуштады. "Эгерде сиз бул функциялардын төмөндөшүн байкасаңыз, бул сиздин организмиңизде өзгөрүүлөр болуп жатканын көрсөтүшү мүмкүн. Мисалы, булчуңдардагы оорулар же уйку бузулуулары сыяктуу физикалык белгилер, адистке кайрылышыңыз керек экенин билдирген биринчи сигналдар болушу мүмкүн", — деди Улитина.
Психиатр белгилегендей, белгилер адамдарда ар кандайча көрүнүшү мүмкүн. "Эгерде сиз узак убакыт бою стрессте болуп, бардык нерсени жүрөгүңүзгө жакын кабыл алсаңыз, бул сиздин ден соолугуңузга терс таасир этет, анын ичинде жүрөк-кандуу жана ашказан системаларына", — деп кошумчалады ал.
Жеңил тынчсыздануу же стресске байланыштуу дарыгерге кайрылуу зарылдыгы жөнүндө Улитина, бул абалдардын узактыгына жараша экенин белгиледи. "Эгер сиз маселени чечип, тынчсыздануу жоголсо, бул, балким, жөн гана психологиялык коргоо механизми болгон. Бирок эгерде уйку, аппетиттин бузулушу жана туруктуу тынчсыздануу уланса, анда адистке кайрылууну ойлонушуңуз керек", — деп жыйынтыктады ал.
Башкы беттеги сүрөт иллюстрациялык: nur.kz.
