Жакында жүргүзүлгөн изилдөөлөр азыркы адамдардын Х-хромосомасында неандерталь гендеринин дээрлик жоктугунун себептерин ачып берди, башка геном бөлүктөрүндө алардын болушу катталганына карабастан, деп билдирет Хайтек.
Азыркы европалыктар менен азиялыктарда неандерталь гендеринин 1–2% чамасында бар экендиги, ата-бабаларыбыздын бул жоголгон түр менен айкалышкандыгын көрсөтөт.
Бирок, узак убакыт бою илимпоздорду бир маанилүү суроо тынчсыздандырды: адамдардын Х-хромосомасында неге неандерталь гендери дээрлик жок? Бул участок «неандерталь чөлү» деп аталат. Буга чейин сунушталган гипотеза табигый тандоо шайкеш келбеген гендерди четтетип жатканын билдирген.
Жаңы изилдөөнүн алкагында илимпоздор альтернативдүү түшүндүрмө сунушташты. Алар неандертальдардын геномдорун анализдеп, аларды Homo sapiens геномдору менен салыштырышты.
Натыйжалар күтүлгөндөн да таң калыштуу болду: неандертальдардын Х-хромосомаларында башка ДНК бөлүктөрүнө салыштырмалуу 62% көп адам гендери бар экендиги аныкталды. Бул адам гендери неандертальдарга өткөрүлүп берилгенин, бирок тескери эмес экенин көрсөтөт.
Изилдөөчүлөр негизги генетикалык агымдар Homo sapiens аялдарынан неандерталь эркектерине өткөнүн жыйынтыкташты. Аялдарда эки Х-хромосома бар, ал эми эркектерде болгону бирөө, бул неандерталь Х-хромосомаларынын адам популяциясында кеңири таралышын түшүндүрөт.
Ошентип, «чөлдүн» түшүндүрмөсү зыяндуу гендер теориясына кайрылууну талап кылбайт. Неандерталь Х-хромосомалары башында адамдарда аз санда болгон.
Неандерталь эркектери «талапка жооп бербеген» аялдарды уруктандыруу үчүн эмне үчүн тандап алгандыгы, ал эми Homo sapiens эркектери неандерталь аялдарынан качкандыгы сыр бойдон калууда. Илимпоздор бул фактты каттаган, бирок мындай тандоонун так себептерин аныктоо үчүн дагы изилдөө жүргүзүү керек.
Изилдөөнүн натыйжалары Science журналында жарыяланды.
Макала Неандерталь эркектери «талапка жооп бербеген» аялдарды тандашкан биринчи жолу K-News сайтында пайда болду.
