Казакстан Борбордук Азиянын маанилүү билим берүү борборуна айланып жатат
Узак убакыт бою, сапаттуу билим алууну каалаган студенттер Батыш университеттерине кирүүдө кыйынчылыктарга туш болушкан. Бирок Казакстанда байкалаарлык трансформация болуп жатат, ал күндөн-күнгө көрүнүктүү болуп жатат. Мамлекет Борбордук Азиянын маанилүү билим берүү хабы болуп баратат, Европадан, АКШдан жана Азиядан университеттерди активдүү тартууда. Бул Казакстандын «билим экономикасына» өтүшү менен байланыштуу.
Эл аралык билимге кыска жол
Казакстан өзүнүн эл аралык жогорку билим берүү борбору катары ролун туруктуу өнүктүрүп, ар кандай өлкөлөрдөн келген студенттерге билим берүү мүмкүнчүлүктөрүн сунуштап жатат, стратегиялык өнөктөштүктөр жана кеңири стипендиялар аркылуу.
Бул трансформациянын алдыңкы сапында чет өлкөлүк университеттердин филиалдарынын саны өсүп жатат. Учурда өлкөдө Британия, Италия, АКШ, Франция, Германия, Кытай, Түштүк Корея, Польша, Россия жана Өзбекстандан 20 өнөктөш окуу жайы иштеп жатат. Heriot-Watt University, Queen’s University Belfast, Nazarbayev University жана University of Arizona сыяктуу университеттер Казакстандын билим берүү тармагындагы амбицияларын баса белгилешет. Мындан тышкары, Казакстанда үч көз карандысыз британ университети: Cardiff, De Montfort жана Coventry иштейт.
Чыгыш менен Батыштын билим берүү көпүрөсү
Казакстан ошондой эле эки диплом программаларын активдүү кеңейтүүдө жана дүйнөдөгү жетекчи университеттердин 15 жаңы филиалын ачууга ниеттенүүдө. Бул студенттерге эл аралык деңгээлде таанылган дипломдорду алууга мүмкүндүк берет. Программалардын арасында Мичиган мамлекеттик университети, Миннесота университети, Illinois Tech (АКШ) жана башкалар бар.
Дипломго жетүүнүн ийгиликтүү жолдору
Казакстанда билим алууну каалаган чет элдик студенттер үчүн эки негизги программа каралган: мамлекеттик стипендиялык программа «Study in Kazakhstan» жана түз кирүү.
1. «Study in Kazakhstan» программасы чет элдик жарандар жана өлкөнүн жарандыгы жок этникалык казактар үчүн арналган. Ал казак билим берүүсүн популяризациялоого, гуманитардык байланыштарды түзүүгө жана таланттуу студенттерди тартууга багытталган. Ар жылы 550 грант бөлүнөт: 490 бакалавриат үчүн, 50 магистратура үчүн жана 10 докторат үчүн. Стипендия билим алуунун толук чыгымдарын камтыйт жана ай сайын төлөмдөрдү өзүнө алат.
Тандоо процесси үч этапта өтөт:
- Арзуу берүү. 30-марттан 31-майга чейин студенттер программанын порталы аркылуу (studyin.kz/admission) толук документтер пакети менен арыз беришет.
- Тестирлөө. Кандидаттар академиялык билимдери боюнча онлайн тестирлөөдөн өтүшөт.
- Сурак. Процесстин аягында тандоо комиссиясы менен сурак өткөрүлөт, анда мотивация жана билим алууга даярдык бааланат. Программа өлкөнүн 37 жетекчи университетин камтыйт.
2. Түз кирүү. Бул вариант чет элдик университеттин же филиалынын тандоосун билдирет, андан кийин документтерди окуу жайынын ички порталы аркылуу берүү. Процесс программа тандоону, зарыл документтерди даярдоону жана кирүү экзамендерин тапшырууну камтыйт. Көптөгөн университеттер бакалавриатка орто балл боюнча кабыл алса, магистратура жана PhD үчүн Улуттук тестирлөө борборунда (app.testcenter.kz) Комплекс тестин тапшыруу талап кылынат.
Ушул процесс аркылуу студент ийгиликтүү кабыл алынса, студенттик виза C9 үчүн чакыруу алат, бул Казакстандын консулдугуна керектүү документтер менен барууну талап кылат. Виза 5-10 күндүн ичинде берилет, андан кийин студент үч жумушчу күндүн ичинде миграциялык кызматта каттоодон өтүшү керек.
Жакында казак университеттеринин филиалдарын Кыргызстанда ачуу тренди пайда болду, бул жергиликтүү жаштар үчүн билим берүү мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтет. Мисалы, Ош мамлекеттик университетинин базасында Л.Н. Гумилев атындагы Евразия улуттук университетинин филиалы иштей баштады, анда студенттер биринчи эки жыл Ошто окуп, андан кийин Казакстанда билим алууну уланта алышат.
Мындан тышкары, Бишкекте Аль-Фараби атындагы Казак улуттук университетинин филиалы ачылды, ал ар кандай тилдерде билим берүү программаларын ишке ашыруу үчүн лицензияларды алды. Бул академиялык мобилдүүлүктүн жаңы моделин түзөт, ал көбүрөөк жеткиликтүү жана региондун муктаждыктарына багытталган.
Ошентип, казак университеттеринин филиалдарын Кыргызстанда ачуу абитуриенттерге билим берүү процессинин баштапкы этабында өлкөдөн чыкпай эле престиждүү университеттердин дипломдорун алууга мүмкүнчүлүк берет жана Борбордук Азиянын билим берүү жана илимдик мейкиндигине интеграцияланууга жардам берет.
Казакстан эл аралык өнөктөштүктөр жана кеңири стипендиялык программалар аркылуу өзүнүн билим берүү инициативаларын активдүү илгерилетүүдө, бул студенттерге дүйнөлүк деңгээлдеги билим алууга мүмкүнчүлүк ачат. Республика билим берүү тармагында алдыңкы борборго айланып, жаштарга глобалдык илимий жана карьералык мейкиндикке жетүүнү камсыз кылууда.
