Боз Болток — бул борбордун айланасындагы эң белгилүү тоо массивдеринин бири гана эмес, ошондой эле советтик сүрөтчү Семен Чуйковдун "Советтик Кыргызстан кызы" аттуу атактуу сүрөтүн жараткан жери, анда Бишкектин символуна айланган тоолор чагылдырылган.
Экологиялык долбоор ecomap.kgнын маалыматы боюнча, Боз Болтоктун жантаймасында кызыл китепке кирген сейрек өсүмдүктөрдүн жана жаныбарлардын жок кылынуусу байкалууда, бул инерттик материалдарды казуу иштеринин натыйжасы.
Мурда жергиликтүү тургундар жана активисттер Боз Болтокту ыйык жана тарыхый мааниси бар жер катары коргоо зарылдыгын көтөрүшкөн. Коңшу чокусунда эстелик белгилер жана желек туруу жайлары орнотулган, бул жер туристтерди жана жергиликтүү тургундарды өзүнө тартат, алар бул тоолорду борбордун панорамасынын маанилүү элементтери катары карашат.
2022-жылдын 25-апрелинде президент тарабынан Боз Болтокко археологиялык-тарыхый заповедник статусу берилген указга кол коюлган.
Ошентсе да, бул статуска карабастан, жыйырмадан ашык жер казуучулар тоонун аймагында глина жана щебень казуу лицензиялары менен ишмердүүлүгүн улантууда.
Экологдор ландшафттын жоголушу гана эмес, көйгөй бар экенин белгилешет. Бишкектин четиндеги казуу иштеринин натыйжасында кызыл китепке кирген сейрек флора жана фауна түрлөрүнүн жашоо чөйрөлөрүнүн бузулушуна алып келди, бул калктуу конуштарга жакын аймактарда. Мындай экосистемаларды калыбына келтирүү он жылдарды алса, кээ бир учурларда жоголгон коомдорду кайра кайтаруу мүмкүн эмес.
Видеотасмада казуу иштеринин активдүү улантылып жатканы көрсөтүлөт: жантаймдын бир бөлүгү баскычтуу казуу түрүндө көрсөтүлгөн, ал эми рекультивация белгилери байкалбайт. Болуп жаткан окуялардын фонуна карата жакынкы айылдардын жана дачалык массивдердин тургундары мамлекеттик органдардан Боз Болтоктун атайын корголуучу объекттер реестрине киргизилип, өнөр жай казуу чектелеби деген түшүндүрмөлөрдү талап кылышууда.
Боз Болток жергиликтүү тургундардын маданиятында маанилүү роль ойнойт, анткени ал Байтик Баатырдын ысмы менен байланышкан — бул аймакты коргогон легендарлуу баатыр. Тоонун түштүк жантаймында Байтик Баатырдын мавзолейи жайгашкан, ал жергиликтүү тургундар үчүн эскерүү жана урматтоо жайы болуп кызмат кылат.
