Тарифтер боюнча чечимдерди ким кабыл алат
Энергетика тармагындагы адистер учурдагы тарифтердин калк үчүн социалдык багытта экенин, башкача айтканда, алардын чыныгы баасынан кыйла төмөн экенин белгилешет. Ошондуктан, 2025-жылдын 24-апрелинде өкмөттүн № 227 токтому менен 2025-2030-жылдар аралыгында орто мөөнөттүү тарифтик саясат бекитилген.Бул документке ылайык, тарифтер акырындык менен кайра каралып, энергетикалык компаниялардын кирешелери менен чыгымдарын тең салмактоо жана энергетикалык системадагы учурдагы жетишсиздикти азайтуу максатында өзгөртүлөт.
Отун-энергетикалык комплексти жөнгө салуу департаментинде: "Электр энергиясын үзгүлтүксүз камсыздоо үчүн энергетикалык жабдууларды, электр өткөрүү линияларын жана башка зарыл шаймандарды убагында оңдоп-түзөө каралган. Учурдагы тарифтер электр энергиясынын чыныгы өздүк баасын жаба албайт, ал эми айырма мурда мамлекеттик кредиттер аркылуу жабылып келген. Эми тарифтер туураланат жана акырындык менен чыныгы өздүк баага жеткирилет" деп белгилешти.
Бекитилген тарифтик саясат бардык абоненттер электр энергиясын өздүк баасы боюнча төлөшүн талап кылат, бул болсо энергетикалык сектордогу жетишсиздикти жоюп, өлкөнүн экономикалык өнүгүүсүн колдоого жардам берет, ошондой эле жаңы объектилер үчүн, мисалы, балдар бакчалары, мектептер жана ооруканалар үчүн жеткиликтүү электр камсыздоосун камсыздайт.
Калк үчүн төлөмдөр кандай өзгөрөт
Кыргызстанда үй-бүлөлүк керектөөчүлөр үчүн электр энергиясына дифференцияланган тариф орнотулган, ал электр энергиясынын көлөмүнө жараша болот. Эгерде бир айда сиз 700 киловатт-саатка чейин керектесеңиз, анда социалдык нормалар боюнча төлөйсүз, ал эми эгер андан көп болсо — өздүк баасы боюнча, ошондой эле коммерциялык абоненттер сыяктуу.Энергетика министри Таалайбек Ибраев мурдагы болжолдорун билдирген: 2027-жылы тариф 33 тыйынга, 2028-жылы — 39 тыйынга, 2029-жылы — 47 тыйынга, ал эми 2030-жылы — 57 тыйынга жогорулайт. Ошентип, 2030-жылы тариф 700 кВт керектегенде 3,4 сомго жетет.
Натыйжада, тарифтер төмөнкүдөй болот:
- 1-май 2026-жыл — 1 сом 64 тыйын;
- 1-май 2027-жыл — 1 сом 97 тыйын;
- 1-май 2028-жыл — 2 сом 36 тыйын;
- 1-май 2029-жыл — 2 сом 83 тыйын;
- 1-май 2030-жыл — 3,4 сом.
Тарифтерди алдын ала орнотуу мүмкүн эмес, анткени алардын көлөмү жылдын жыйынтыгы боюнча чыныгы инфляцияга жараша болот.
Ошол эле эрежелер башка керектөөчүлөрдүн категорияларына да колдонулат. 1-май 2026-жылдан баштап тарифтер төмөнкүдөй болот:
кедей үй-бүлөлөр, 16 жашка чейинки балдар үчүн жөлөк пул алгандар — "үй-булого комок", 700 кВт.ч ашканда — 2,94 сом (34 тыйынга жогорулады);
- социалдык жана коомдук керектөөчүлөр — 2,97 сом (35 тыйынга жогорулады);
- электромобилдерди заряддоо станциялары — 6 сом (69 тыйынга жогорулады);
- өндүрүштүк керектөөчүлөр — 3,78 сом (44 тыйынга жогорулады);
- коммерциялык керектөөчүлөр — 4,48 сом (52 тыйынга жогорулады);
- бюджеттик керектөөчүлөр — 4,63 сом (54 тыйынга жогорулады);
- энергияны көп керектегендер — 6,86 сом (80 тыйынга жогорулады).
Жаңы түнкү тариф
Мындан тышкары, электр энергиясынын баасынын көтөрүлүшү менен Кыргызстанда жаңы тариф түрү — түнкү тариф киргизилет. Энергетика министри Таалайбек Ибраев мындай чечим депутаттардын өтүнүчү боюнча кабыл алынганын билдирди.Түнкү тарифтин баасы тууралуу так маалымат азырынча жок, анткени ал өкмөт менен макулдашуу стадиясында.Жаңы өзгөрүүнүн мазмуну, эгер түнкү убакта электр энергиясын көп керектесе, стандарттык тарифтен 25% төмөн тариф колдонулат.
Маанилүү жагы, түнкү тарифке өтүү тек гана ыктыярдуу негизде жана керектөөчүлөрдүн каалоосуна жараша жүргүзүлөт. Бул механизм энергетикалык системадагы жүктү азайтууга, жетишсиздикти жоюуга жана республикада электр камсыздоонун ишенимдүүлүгүн жогорулатууга багытталган.
Ошондой эле, жаңы тарифти колдонуу энергетикалык камсыздоо компаниясынын техникалык мүмкүнчүлүктөрүнө жана акылдуу эсептегичтердин болушуна жараша болот. Бул тарифти төрт категориядагы керектөөчүлөр пайдалана алат: калк, электромобилдер үчүн заряддоо станциялары, өндүрүштүк жана коммерциялык керектөөчүлөр.
