Манас бир кезде Ысык-Көлдө болгон. Азыркы Тамга айылына келгенде, ал өзүнүн тамгасын коюп, ошол айылдын атын Тамга деп атаган.
Алдыга өтүп, ал калмак баатыры Барскаун менен жолуккан. Барскаун абдан күчтүү жана эр жүрөк болуп чыккан. Манаска ал абдан жаккан. Ошентип, Манас ошол баатыр жашаган айылдын атын анын аты менен атаган.
Түштүк жээги боюнча чыгышка жылып, Манас бир жерде көп чоң тегерек таштарды көргөн, алардан жөрмөлө жасоого болот. Андан ары таштар кичине болуп калган. Ошентип, Манас бул жерлерди, кийинчерээк айылдар пайда болгон, Чоң-Джаргылчак жана Кичи-Джаргылчак деп атаган.
Бир кезде калмактар кыргыздардын Ысык-Көлдүн түштүк жээгин басып алышкан. Кыргыздар Алтайда жашашкан. Бирок Манас төрөлүп, чоңоюп, куракка жетип, кыргыздарга алардын жерлерин кайтарып берүүгө келген. Манастын мыкты жигиттеринин бири Джаргылчак болгон. Алар бошотулган жерде, көлдүн түштүк жээгинде көп чоң жана кичине тегерек таштар бар жерде жүргөндө, Манас бул жерди эр жүрөк жана күчтүү жигит Джаргылчакка белек кылган. Ал бул жерде токойду кесип, эки-үч үй салган. Кыскасы, Джаргылчак бул айылдын негиздөөчүсү болгон, ошондуктан айыл анын аты менен аталган.
САНТАШ МАНАСА
Ысык-Көлдүн чыгыш жээгинде Санташ деп аталган жер бар. Бул эки чоң төбө, бири чоң, экинчиси кичине. Аларды адамдар мындайча түшүндүрүшөт.
Манас өз аскерлери менен согушка жөнөдү. Тюптө ал жоокерлерге бир таш алууну буйруган жана Каркыранын жанына таштарды бир жыйнактай коюу үчүн. Чоң төбөдө Манас согушка чыкканда болгон жоокерлердин санына тең таштар бар. Ал эми кичине төбөдө Манастын жеңиш менен үйүнө кайтып келген жигиттеринин санына тең таштар бар.
