Шаардык бийликтин Ош базарын көчүрүү долбоору Бишкектеги кырдаалды жакшыртууга багытталган кадам болсо, туристтер үчүн жаңы экзотикалык жай, ал эми көптөгөн сатуучүлөр үчүн жакындарын камсыздоонун жалгыз жолу. Көчүү боюнча талкуулар уланууда, 24.kg кабарчыдары базарга барып, келечекте кандай кадамдар жасоону билбегендердин пикирлерин угушту. Негизги бизнесмендердин кээ бирлери өзгөрүүгө даяр, ал эми башкалары жабылуу алдында? Жана бул жагдайда сөз арендалоо жөнүндө гана эмес, бийликке болгон ишеним жөнүндө да болуп жатат?
Базардагы абал: көчүүнүн пландары жөнүндө эмне белгилүү
Бир нече жыл мурун бийлик базарды шаар борборунан көчүрүү ниетин билдирген. МТУ «Пригородное» жанында курулуп жаткан жаңы Ош базары аяктоого жакын, бирок көчүүнүн деталдары азырынча белгисиз.
Сатуучүлөрдүн айтымында, бийлик мурдагы сатуучүлөрдүн баары жаңы базарда акысыз орундар алат деп билдирген. Бирок жаңы комплекстеги соода орундарын жана коммерциялык аянттарды сатуу жөнүндө акыркы кабарлар олуттуу кооптонууларды жаратты.
Бизнесмендер социалдык тармактарда видео кайрылууларды активдүү бөлүшүүдө.
Алар көп жылдар бою легалдуу иштеп, салык жана төлөмдөрдү төлөп келгенин, жана алардын көпчүлүгүнүн карыздары бар экенин баса белгилешет. Мындай жагдайда жаңы орундарды сатып алуу дээрлик мүмкүн эмес.
Адамдар Бишкек мэриясына базарды көчүрүү пландары жөнүндө расмий түшүндүрмөлөрдү берүү жана иштеп жаткан бизнесмендер үчүн соода орундарын берүү шарттарын түшүндүрүүнү суранып кайрылышууда.
Соода орду: акысыз убадалар жана коммерциялык жарыялар
Ош базарынын сатуучүлөрү 24.kg журналисттерине президент Садыр Жапаровго жаңы Ош базарында алар үчүн орундар болобу деген суроо менен кайрылышканын билдиришти. Петицияны 500дөн ашык адам колдоп, эски базар жабылса, жаңы комплексте орундар берилүүсүн суранышкан.
Бизнесмендердин айтымында, алардын кайрылуусу кабыл алынган жана 14 жумушчу күн ичинде жооп берилет деп убада берилген. Сатуучүлөр ошондой эле, эгер жооп аларды канааттандырбаса, тынч протесттерди уюштуруу мүмкүнчүлүктөрүн такташкан. Аларга бул алардын конституциялык укугу экендиги, бирок мындай иш-чаралар атайын бөлүнгөн жерлерде, мисалы, Бишкектеги М. Горький атындагы скверде өтүшү керек деп жооп беришкен.
Биз сатуучүлөр жана сатып алуучулар менен сүйлөшүп, алар жаңы Ош базарына көчүүгө даярбы — кээ бири жумушка, кээ бири сатып алууга.
«Менде бир нече кредит бар, эгер жумушсуз калсам, эмне кыларын билбейм», — деп бөлүштү бизнесмендердин бири.
Экинчи сатуучү, кийим бөлүмүндө иштеген, Ош базарын Иссык-Кулдан кийинки экинчи улуттук мурас катары эсептейт. Ал туристтердин катарларды аралап жүргөнүн жакшы көрөрүн, бирок эгер жаңы жерде шарттар жакшы болсо, алардын көпчүлүгү көчүүгө даяр экенин белгилейт.
«Биз кышында жылуу, жайында салкын шарттарда иштегибиз келет, ошондуктан жаңы объекттин жетекчилигинен сунуштарды күтүп жатабыз жана көчүүгө даярбыз», — деп айтып беришти сатуучүлөр.
Базардагы үндөр: оптимизмден зоомагазиндердин жабылышына коркунучка чейин
Көптөгөн сатып алуучулар Ош базарына алыстан, мисалы, Төмөнкү Чуй айылынан келишет. Бирок жаңы базарга ыңгайлуу транспорт болсо жана баалар азыркыдай эле болсо, алар ал жакка барууга даяр.
«Бул жерде арзан, жана бардыгын оптом алса болот, тандоо дүкөндөргө караганда көбүрөөк. Эгер базар көчсө, ыңгайсыз болот, бирок эмне кылыш керек — ал жакка барууга туура келет. Эң негизгиси, жакшы транспорт болушу керек. Ал жакта тартип болот деп үмүттөнөм, адамдардын кандай шарттарда соода кылып жатканын карап көрүңүз», — деп пикир бөлүштү сатып алуучулардын бири.
20 жылдан ашуун убакыттан бери базарда тачечник болуп иштеген адам, ал базарга көнгөн, бирок көчүү керек болсо, ал жакта да иштөөгө даяр.
Ош базарында популярдуу болгон специялар сатуучысы бар, ал жекшемби күндөрү кезекке туруп сатат. Ал сатуу менен бирге, кардарларга кеңештерин да берет. Ал балык жана жашылча соодасынан баштаган, бирок көбүнчө специяларга убакыт бөлгөн. Жаңы базарга көчүүгө даярбы деген суроого ал: «Жегенге тамак керек — кайда кетесиң?» деп жооп берди.
Ал эми зоотоварлар дүкөнү, балким, Ош базары көчкөндө жабылат: ким Пригородное аймагына попугай же мышык үчүн тамак алууга барат?
«Биз үчүн жаңы жайга көчүү зыяндуу болот. Аны ачып, адамдар көнгөнчө — жабылып кетүү оңой. Бул жерде, айтышат, көп кир, бирок адамдар таштабаса, анда кир да болбойт», — деп эсептейт дүкөндүн ээси.
Эски базарбы же жаңыбы? Чечимди күтүп
Ош базарын көчүрүү боюнча жагдай белгисиз бойдон калууда. Бир жагында — жаңы соода комплекси, экинчи жагында — базар алардын жалгыз киреше булагы жана жашоосунун адаттагы бөлүгү болгон миңдеген адамдар.
Сатуучүлөр жана сатып алуучулар бир пикирде: көчүү тек гана так жана ачык шарттар, жеткиликтүү транспорт инфраструктурасы жана базарда социалдык бааларды сактоо шартында мүмкүн.
Расмий түшүндүрмөлөр берилгенге чейин, белгисиздик бизнесмендердин тынчсыздануусун күчөтүп, ушактарды жаратат. Мындай шарттарда шаардык бийлик менен сатуучүлөрдүн ортосундагы диалог өтө маанилүү, андан борбордун эң белгилүү базарларынын биринин тагдыры гана эмес, миңдеген үй-бүлөлөрдүн бакубаттуулугу да көз каранды. ```
