Националдык банктын орун басары Азат Козубеков учурдагы эл аралык резервдердин деңгээли Кыргызстан үчүн рекорддук болуп калганын белгиледи.
Ал мындай деди: «Бул жетишкендик НБКРдин эл аралык резервдерди башкаруу боюнча системалуу жана туруктуу ишинин натыйжасы. Улуттук банк так чаралар жана кадамдарды камтыган стратегияны иштеп чыкты. Соңку 1,5 жылда резервдерди башкаруу боюнча негизги ыкмаларды олуттуу реформалоо жүргүзүлдү, бул иштин жогорку натыйжалуулугун көрсөттү».
Козубеков кошумчалады, 10 миллиард долларлык резервдердин көлөмү мамлекеттин тышкы карызын дээрлик эки эсе ашып, импорттун 8-9 айына барабар, бул система жана экономика үчүн каржылык туруктуулукту көрсөтөт.
Ал ошондой эле экономика өсүп жатканда макроэкономикалык көрсөткүчтөрдүн чыңалганын күтүүгө болорун белгиледи. Эл аралык резервдердин динамикасы ички факторлорго, мисалы, экономикалык өсүүнүн темпине, ошондой эле тышкы шарттарга, дүйнөлүк товар рынокторундагы баа абалына жана региондогу жана дүйнөдөгү каржылык тенденцияларга жараша болот.
«Узак мөөнөттүү келечекте НБКР тарабынан ишке ашырылып жаткан эл аралык резервдерди башкаруу саясатынын натыйжасында оң динамиканы күтүп жатабыз. Алтын-валюта резервдеринин структурасы өзгөрмөлүү болуп, рынок шарттарына жараша адаптацияланат», - деп кошумчалады ал.
Тышкыэкономикалык шоктордун таасирин минималдаштыруу үчүн Улуттук банк ар кандай инструменттерди, мисалы, пайыздык ставка, валюта интервенциялары жана эл аралык резервдерди башкарууну колдонуп жатат. Мисалы, жайкы туристтик сезон учурунда, өлкөгө көптөгөн чет элдик валюталар кирип келгенде, анын ашыкча болушу мүмкүн, жана мындай учурларда Улуттук банк валюта сатып алуу боюнча интервенцияларды жүргүзөт. Чет элдик валютага болгон жогору суроо-талап учурунда, тескерисинче, сатуу боюнча интервенцияларды жүргүзүшөт.
Эл аралык резервдерде белгилүү бир бөлүгү алтын бар, жана дүйнөлүк баалардын өзгөрүшү алардын жалпы көлөмүнө таасир этет. Бирок, Козубековдун белгилегендей, бул жалгыз фактор эмес.
Орто мөөнөттүү келечекте алтын-валюта резервдеринин көлөмү Улуттук банктын карманып жаткан башкаруу стратегиясына чоң деңгээлде көз каранды болот. Ал ошондой эле борбордук банктар алтындын үлүшүн өз резервдеринде көбөйтүп жаткан дүйнөлүк тенденцияны белгиледи, бул тышкыэкономикалык туруктуулуктун шартында болуп жатат.
Эл аралык резервдердин структурасы
Кыргызстандын эл аралык резервдери төмөнкүлөрдөн турат:
* алтындагы активдер;
* атайын тартуу укуктары (SDR);
* чет элдик валюталардын портфели.
Валюталык портфелде АКШ долларлары, евро, британ фунт стерлингдери, кытай юанлары, жапон йеналары, ошондой эле канадалык жана австралиялык долларлар жана швейцар франктары бар, бул министрлер кабинетинин операцияларын аткаруу үчүн керек.
2026-жылдын башынан бери резервдердин өсүшүнүн факторлору
Жалпы эл аралык резервдердин өсүшүнө таасир эткендер:
* резервдерди башкаруудан алынган кирешелер;
* валюталардын курстарынын өзгөрүшү;
* баалуу металлдардын бааларынын өсүшү;
* НБКРдин алтын менен операциялары;
* Кыргызстандын тышкы милдеттенмелери боюнча төлөмдөр;
* министрлер кабинетинин пайдасына валюта каражаттарынын кириши;
* ички валюталык рыноктогу операциялар.
