Уюм калктын саламаттыгын жакшыртуунун жана инфекцияга жатпаган оорулардын алдын алуунун маанилүүлүгүн мойнуна алса да, сунушталган чара экономикалык, социалдык жана тармактык кесепеттерди эске алуу менен кеңири талдоону талап кылат деп эсептейт.
Ассоциациянын билдирүүсүнө ылайык, «кант жана анын өндүрүмдөрү өлкөнүн азык-түлүк коопсуздугунун бир бөлүгү. Мында парадокс жаралат: бир жагынан, мамлекет фермерлерди жана кайра иштетүүчүлөрдү колдоо үчүн ресурстарды бөлүп жатса, экинчи жагынан, айыл чарба чийки затынан өндүрүлгөн кайра иштетилген азыктарга салыктарды кескин жогорулаткан чараларды сунуштоодо. Акциздердин жогорулашы кайра иштетүүнү аз кирешелүү кылышы мүмкүн».
Ошондой эле, сокторду, нектарды жана жемиш ичимдиктерин өндүрүү процесси жергиликтүү фермерлерден чийки зат сатып алуу менен тыгыз байланышта экендиги белгиленет.
Акциздердин жогорулоосу төмөнкү кесепеттерге алып келет деп күтүлүүдө:
- продукциянын өздүк наркынын жогорулашы;
- жергиликтүү өндүрүүчүлөрдүн атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүнүн төмөндөшү;
- чийки зат сатып алуунун азайышы;
- фермердик чарбалардын кирешелеринин төмөндөшү;
- кайра иштетүүчү заводдордун жүктөлүшүнүн азайышы;
- региондордо жумуш орундардын кыскарышы.
Ошентип, керектөөнү жөнгө салууга багытталган салык чарасы айыл чарба экономикасына терс таасирин тийгизиши мүмкүн, деп эсептешет ассоциацияда.
Мындан тышкары, салык жүгүн жогорулатуу жергиликтүү продукциянын баасынын жогорулашына алып келери белгиленет. «Кыргызстандын рыногу ачык, жана азыркы учурда Афганистан, Казакстан, Өзбекстан жана Россия сыяктуу коңшу өлкөлөрдүн товарлары активдүү сунушталууда. Соңку жылдарда татымал ичимдиктердин жеткирүүлөрүнүн өсүшү байкалууда, алар HoReCa жана бөлүштүрүү тармактарында активдүү жайгаштырылууда. Эгер жергиликтүү товарларга акциздер жогоруласа, керектөөчүлөр арзан импорттук продукцияны тандай алышы мүмкүн. Натыйжада, жергиликтүү өндүрүүчүлөр рыноктун бир бөлүгүн жоготушу мүмкүн. Бул калктын саламаттыгын жакшыртууга жардам бербестен, импорттук продукциянын пайдасына рынокту кайра бөлүштүрүүгө алып келиши мүмкүн», — деп айтылат билдирүүдө.
Ошондой эле, өндүрүүчүлөрдүн салык жүгүн азайтууга болгон аракеттери аларды канттан жасалма татымалдарга өтүүгө түртүшү мүмкүн экендиги белгиленет. Бул, өз кезегинде, коомдук саламаттыкты жакшыртуу максатына дайым жооп бербейт.
Ассоциация акциздердин кескин жогорулоосу мурда төмөнкүдөй кесепеттерге алып келгенин эске салды:
- негизги эмес рыноктун өсүшү;
- товарларды контрабанда менен ташуу;
- каттоосуз сегменттин тамыр жайышы.
Мурунку кайрылууда өлкөдө азыктардагы канттын мазмунун оперативдүү көзөмөлдөө үчүн жетиштүү лабораториялык база жоктугу белгиленген.
Өндүрүүчүлөр жана кайра иштетүүчүлөр калктын саламаттыгын бекемдөөнүн зарылдыгын моюнга алышат, бирок бул маселеге комплекстүү жакындашуу керектигин сунушташат, анын ичинде:
- билим берүү демилгелери;
- маалыматтык кампаниялар;
- саламат тамактануу маданиятын калыптандыруу;
- физикалык активдүүлүктү өнүктүрүү.
Фискалдык чаралар саясаттын бир элементи катары каралышы керек, негизги жөнгө салуу инструменти катары эмес, деп жыйынтыкташты ассоциацияда.
Учурда өлкөдө кант камтыган ичимдиктер үчүн 1 литрине 3 сом өлчөмүндө бирдиктүү акциз иштеп жатат, канттын мазмунунан көз каранды эмес. Жаңы демилге продукциядагы канттын деңгээлине жараша дифференцияланган системага өтүүнү сунуштайт.
