Инициаторлор жашоого укук Конституция жана эл аралык укуктук актылар боюнча негизги укук экенин белгилешет. Бул укук мыйзам менен корголот, жана эч ким произвольно түрдө жашоодон ажыратылбайт.
Кыргызстанда балдарга жана аялдарга каршы оор кылмыштардын санынын өсүшү, анын ичинде зордуктоо жана өлтүрүү, калк жана бийлик үчүн олуттуу кооптонууларды жаратууда.Статистикалык маалыматтар балдар жана аялдарды оор кылмыштардан коргоо актуалдуу маселе бойдон калаарын көрсөтөт. Ошол эле учурда расмий сандар балдарга карата зомбулук масштабын толук чагылдырбайт. Аялдар жана балдарга карата зомбулук учурларынын көбөйүшү кооптуу тенденцияга айланып, көптөгөн кылмыштар катталбай калууда.
Ошол эле учурда, маалымат каражаттарында жарыяланган зомбулук фактылары кадимки көрүнүшкө айланып, бул кооптонууну жаратпайт. Жамаат бул көрүнүштү нормалдуу кабыл ала баштады, жана бул коркунучтуу. Аялдарга жана балдарга карата зомбулук кылган адамдар коомдон чыгарылып, катуу жазаланып, так ченемдерди орнотуу зарыл, деп билдиришет өзгөртүүлөрдүн авторлору.
Оор кылмыштардын өсүшүн эске алып, балдардын жана алардын үй-бүлөлөрүнүн тагдырына орду толгус зыянын тийгизген, Кылмыш кодексине өзгөртүүлөрдү киргизүү сунушталууда, анын негизинде жазалоо белгиленет өмүр бою эркинен ажыратуу жана мүлктү конфискациялоо үчүн төмөнкү кылмыштарга:
- зордуктоо же башка формаларда сексуалдык каалоону күч менен канааттандыруу менен коштолгон өлтүрүү (122-статьянын 2-бөлүмүнүн 8-пункту);
- 14 жашка толо элек балдарга же майып адамдарга карата жасалган зордуктоо (154-статьянын 4-бөлүгү).
- эки же андан көп адамды;
- босоного жаткан аялды;
- жардамсыз абалдагы адамды же баланы;
- кызматтык милдеттерин аткарып жаткан адамдарды;
- хулигандык мотивдери менен;
- көптөгөн адамдардын жашоосуна коркунуч туудурган;
- өзгөчө катаалдык менен;
- адамды уурдоо же кепилдикке алуу менен;
- тоноо аракеттери менен;
- расалык же диний жек көрүү мотивдери менен;
- материалдык кызыкчылыктар үчүн;
- жабырлануучунун органдарын же ткандарын алуу максатында;
- башка кылмышты жашыруу максатында;
- топ менен;
- алдын ала сүйлөшүү менен;
- уюшкан топ тарабынан;
- кылмыштуу коомдун курамында;
- зордуктоо же башка формаларда сексуалдык каалоону күч менен канааттандыруу менен коштолгон.
Башкы беттеги сүрөт иллюстрациялык.
