Эң көп жабыркагандар Кыргызстандын сертификаттоо органдары болду. Бул органдардын ассоциациясы Кыргызстандын өкмөтүнө жана Евразия экономикалык комиссиясына пайда болгон тоскоолдуктарды жоюу боюнча жардам сурап кайрылды.
Жаңы токтомдун киргизилиши жана анын кесепеттери
2026-жылдын 7-февралынан тарта Россия өкмөтүнүн №87 токтому күчүнө кирди, ал Казакстандан, Кыргызстандан, Беларусиядан жана Армениядан келген сертификаттоо органдары тарабынан берилген сертификаттардын күчүн токтотууга укук берет. Бул чечим, эгер бир жыл ичинде үч же андан көп сертификаттын күчү токтотулса, кабыл алынат.Россиянын Росаккредитациясынын жетекчиси Дмитрий Вольвач мындай деди: "Бул жаңы нормалар системалуу бузулууларды алдын алууга мүмкүндүк берет жана рынокту потенциалдуу кооптуу продукциядан коргойт. Сертификаттоо органдарын бир жылга блоктоо адал бизнес үчүн бирдей шарттарды түзөт".
Ошентсе да, ЕАЭБ сертификаттоо органдарынын ассоциациясы алардын тараптан бузуу болгон эмес жана сертификаттарды токтотуу боюнча аракеттер негизсиз деп билдирүүдө.
Ассоциациянын жетекчиси Кубанычбай Тыналиев Kaktus.mediaга сертификаттардын токтотулган эки мисалын айтып берди. Биринчи учур Adidas компаниясынын продукциясын жеткирүү менен байланыштуу.
Өткөн жылы Россиянын бажы кызматкерлери Кыргызстандын органы тарабынан берилген бир нече сертификаттарды колдонгон жеткирүүчүнүн документтерин текшеришти. Бажычылар Росаккредитацияга сертификаттар берилген сыноо протоколдору боюнча суроо менен кайрылышты, бул алардын күчүн токтотууга себеп болду.
Тыналиев: "Бул жерде товарларды каттоодо сыноо протоколдорун талап кылууга мыйзамдуу укук жок. Бардык сертификаттар жүргүзүлгөн сыноолор тууралуу керектүү маалыматтарды камтыган" деп белгиледи.
Бирок, кырдаал "Адидас" компаниясы тарабынан колдонулган сертификаттар башка компания тарабынан колдонулганы менен оорлошот, ал орус бажычыларына протоколдорду берген эмес.Бул 2022-жылдан бери Россияда мурда берилген сертификаттарды кошумча документтерсиз бажы каттоосунда колдонууга уруксат берген токтомдун иштеши менен байланыштуу.
Экинчи учур боюнча, Кыргызстандын аккредитация борбору бажыда текшерилген оюнчуктардан зыяндуу заттар табылганы тууралуу маалымат алган. Бул продукцияга сертификат Кыргызстандын компаниясы тарабынан берилген.
Тыналиев: "Бирок сертификатта зыяндуу заттар табылган оюнчукка артикул жок болгондуктан, биздин компания сыноо жүргүзүп, шайкештигин тастыктоого мүмкүнчүлүк алган жок". Ошентсе да, сертификаттын күчү токтотулду.
Дискриминация жана бизнес үчүн тоскоолдуктар
ЕАЭБ сертификаттоо органдарынын ассоциациясы Росаккредитациянын аракеттери дискриминациялык болуп, ЕАЭБ чегинде бизнес жүргүзүүгө тоскоолдуктарды жаратууда деп эсептейт. Алар сертификаттоо органдары мыйзамдарды жана процедураларды бузбайт жана импортчулар тарабынан бузуу болгон эмес экенин баса белгилешет.Россиянын акыркы токтомдору менен башка өлкөлөрдөн келген товарларды сертификаттоо процесси дагы да татаалданды, кошумча текшерүүлөр жана сертификаттарды токтотуу мүмкүнчүлүгүн камтыйт.
- 2025-жылдын 27-октябрындагы №1669 токтому РФдан тышкаркы жерде берилген сыноо протоколдорун кошумча текшерүүлөрдү киргизет. Эгер мындай протоколдор жок болсо, сертификат токтотулушу мүмкүн;
- 2026-жылдын 6-февралындагы №87 токтому, эгерде компаниянын мурда токтотулган сертификаттары болсо, бардык сертификаттарын токтотуу мүмкүнчүлүгүн камтыйт.
Импортчулар ошондой эле Россияда сертификаттарды алуу оңой экенин билдиришет, анткени бул учурда кошумча документтерди берүү талап кылынбайт. Ошол эле учурда, еАЭБдин башка өлкөлөрүндө берилген сертификаттар болсо, кошумча талаптарга даяр болуу керек.
“Үч кыргызстандык компаниянын сертификаттарын токтотуу бизнес үчүн олуттуу көйгөйлөрдү жаратат, анткени сертификаттарды кайра алуу талап кылынат, бул убакытты жана ресурстарды талап кылат”, — деп белгиледи рыноктун катышуучуларынын бири.
ЕЭКке жардам сурап кайрылуу
ЕАЭБ сертификаттоо органдарынын ассоциациясы Кыргызстандын президентинин аппаратына жана Экономика жана соода министрлигине жардам сурап кайрылды.Тыналиев: "Биз экономика министрлигинин өкүлдөрү менен жолугушууда биздин көйгөйдү талкууладык. Россия өкмөтүнүн №87 токтому Евразия экономикалык биримдигинин мыйзамдарын бузуп, бардык катышуучу өлкөлөр үчүн тоскоолдуктарды жаратууда" деп билдирди. Ассоциация ошондой эле Техникалык жөнгө салуу жана аккредитация департаментине кат жөнөтүп, Россиянын аракеттери ЕАЭБ келишиминин талаптарына каршы экенин баса белгиледи.
