Эмне сунушталууда?
Жаңы сунуштардын алкагында электр энергиясын сатып алуу үчүн бирдиктүү тарифти орнотуу пландалууда, бул тариф бардык бөлүштүрүүчү ишканаларга таралат. Бул тариф негизги жабдыуучудан сатып алынган импорттолгон электр энергиясынын орточо баасына, электр энергиясын анын тармактары аркылуу өткөрүү чыгымдарын эске алуу менен аныкталат.Мындан тышкары, документте электр энергиясынын импорту токтогон учурда тарифтерди өзгөртүү механизмин караштырат. Мындай жагдайда тарифтер жаңылануучу булактардан электр энергиясын өндүрүүчүлөр үчүн белгиленген чектөө тарифинин деңгээлинде орнотула турган болот.
Эгер импорт жана жаңылануучу булактардан түшүүлөр жок болсо, анда ар бир бөлүштүрүүчү ишкананын жылдык чыгымдарынын жалпы суммасын эсептөө башка методология боюнча жүргүзүлөт.
Бул эмне үчүн керек?
Учурда адистер бөлүштүрүүчү компаниялар үчүн электр тармактарынын шарттуу бирдиктерин эсептөө методологиясын жана бул тармактарды тейлөө жана оңдоо боюнча бирдиктүү чыгымдардын суммасын баалоо методун колдонушат.Учурдагы эрежелер боюнча электр энергиясын негизги жабдыуучудан - "НЭС Кыргызстан" ААКсынан сатып алуу тарифтери 1 млрд кВт·ч электр энергиясын бөлүштүргөн ишканалар үчүн колдонулат.
Бирок, электр энергиясынын өсүп жаткан импортуна байланыштуу тариф түзүү моделин кайра карап чыгуу зарылдыгы пайда болду. Негиздеме кагазында башка өлкөлөрдөн электр энергиясын импорттоо энергетикалык системада акча каражаттарынын жетишсиздигине алып келгендиги көрсөтүлгөн.
2025-жылга карата энергетикалык компаниялардын бекитилген техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрүнө ылайык, өлкөдөгү электр энергиясынын жетишсиздиги болжол менен 3,8 млрд кВт·ч түзөт, ал эми энергетика секторундагы күтүлгөн финансылык жетишсиздик 4,6 млрд сомго жетет.
Сунушталган өзгөртүүлөр энергетикалык компаниялардын финансылык абалын стабилдештирүүгө жана электр энергиясын импорттоо менен байланышкан чыгымдарды жабууга жардам берет деп күтүлүүдө.
2025-жылдын жыйынтыгы боюнча өлкөдөгү электр энергиясын керектөө 19 млрд 94,7 млн кВт·ч түздү, бул 2024-жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу 859,2 млн кВт·ч (же 4,5%) көп.
Ошол эле учурда өндүрүлгөн электр энергиясынын көлөмү 15,4 млрд кВт·ч түздү, анын ичинде:
- 12,9 млрд кВт·ч ири ГЭСтерден;
- 0,223 млрд кВт·ч кичи ГЭСтерден;
- 0,234 млрд кВт·ч мини-ГЭСтерден жана ВИЭ (күн жана шамал электр станциялары);
- 2,01 млрд кВт·ч жылуулук электр борборлорунан.
