Акциздерди кайра карап чыгуу: бизнес талаптары
Кыргызстандын агроөнөржай ассоциациясы Саламаттык сактоо министрлигинин "зыяны бар продуктылар" (Public Health Product Tax) деп аталган салыгын киргизүү сунушу боюнча өз кооптонууларын билдирди.Жаңы сунуш канттуу ичимдиктердин акцизин учурдагы 3 сомдон литрине 5тен 11 сомго чейин жогорулатууга, ошондой эле энергетикалык ичимдиктерге жана туздалган закускаларга кошумча акциздерди киргизүүгө багытталган. Салык каражаттары улуттун ден соолук фондуна багытталат деп күтүлүүдө.
Кайра иштетүүгө терс кесепеттер
Агробизнес өкүлдөрү, калктын ден соолугун жакшыртуу боюнча сунуштарды колдошорун, бирок өзгөртүүлөрдүн экономикалык жана социалдык кесепеттерин так баалоону талап кылышат.Алардын пикири боюнча, акциздердин жогорулашы агроөнөржай комплексинин мамлекеттик стратегиясына каршы келет, анда айыл чарба продукциясын кайра иштетүүнүн деңгээлин 2030-жылга чейин 50% га жогорулатуу милдети коюлган.
Ошол эле учурда кайра иштетилген продукциянын бир бөлүгү, мисалы, компоттор, нектар, морстар жана жемиш ичимдиктери, мөмөлөрдөн жана жидектерден жасалат.
Агроөнөржай үчүн коркунучтар
Агрардык ассоциация акциздердин жогорулашы продукциянын өздүк баасын жогорулатышы мүмкүн экенин белгилейт, бул болсо жергиликтүү өндүрүүчүлөрдүн атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жана фермерлерден айыл чарба сырьёсу сатып алууну азайтат.Бул кайра иштетүүчү ишканалардын жүктөлүшүн азайтууга жана региондордогу жумуш орундарын жоготууга алып келиши мүмкүн.
Импорт жана көлөкө базар
Сектор ошондой эле жергиликтүү продукциянын кошуна өлкөлөрдөн келген арзан импорттук аналогдор менен алмаштырылышы мүмкүн экендиги боюнча кооптонууларын билдирет. Бизнес ачык рынок шарттарында салык жүгүн жогорулатуу импорттук продукцияга болгон суроону өзгөртүшү мүмкүн деп эсептейт.Мындан тышкары, өндүрүүчүлөр административдик кыйынчылыктарды белгилешет — өлкөдө азырынча продукциядагы канттын деңгээлин контролдоо үчүн лабораториялык инфраструктура жетишпейт, бул жаңы акциздик ставкаларды башкарууну кыйындатат.
Учурдагы шарттарды сактоо
Агроөнөржай комплексинин өкүлдөрү салык жөнгө салуунун учурдагы деңгээлин сактоого жана бизнес, профилдик министрликтер жана эксперттер катышкан талкууну улантууга чакырышты."Мамлекеттик саясат туруктуу болушу маанилүү. Биз калктын ден соолугун жакшыртуу боюнча чараларды колдойбуз, бирок мындай чечимдер алардын реалдуу экономикалык кесепеттерин эске алуу менен кабыл алынышы керек. Салык жүгүн өзгөртүү фермерлерге, айыл чарба продукциясын кайра иштетүүгө жана өлкөнүн агроөнөржай комплексинин туруктуулугуна болгон таасиринин негизинде бааланууга тийиш," — деди сектордун өкүлү Рустам Балтабаев.
Башкы беттеги сүрөт иллюстрациялык: Shutterstock / FOTODOM.
