Бул изилдөөгө рак оорусун пайда кылууга алып келүүчү жана алдын алууга мүмкүн болгон 30 фактор талданып, алардын арасында тамеки жана алкоголь колдонуу, семирүү, физикалык активдүүлүктүн жетишсиздиги, абанын булганышы, ультрафиолет нурлануусу, ошондой эле, биринчи жолу, рак оорусунун пайда болушуна себеп болгон тогуз инфекциялык оорулар бар.
Талдаонун маалыматы боюнча, 2022-жылы катталган 7,1 миллион жаңы рак оорусунун 37% алдын алууга мүмкүн болгон факторлор менен байланыштуу.
185 өлкөнү камтыган талдоо тамекини рак оорусунун пайда болушунун негизги алдын алууга мүмкүн болгон себеби катары белгилеп, жаңы учурлардын 15%ын түзөт. Андан кийин инфекциялар (10%) жана алкоголь (3%) орун алат.
Изилдөөнүн маалыматы боюнча, өкпө, ашказан жана жатыр мойну рагы дүйнө жүзү боюнча эркектер жана аялдар арасында алдын алууга мүмкүн болгон рак учурларынын жарымына жакынын түзөт.
Тамеки тартуу жана абанын булганышы өкпө рагына эң чоң таасир этет, ал эми ашказан рагы Helicobacter pylori инфекциясы менен байланыштуу. Жатыр мойну рагы болсо, негизинен, адам папиллома вирусу (АПВ) тарабынан пайда болот.
Изилдөө ошондой эле эркектер онкологиялык ооруларга аялдарга караганда кыйла көп кабылышарын көрсөткөн: жаңы рак учурларынын 45%ы эркектерде, ал эми 30%ы аялдарда катталган. Эркектер үчүн тамеки тартуу жаңы рак учурларынын 23%ына себеп болсо, андан кийин инфекциялар (9%) жана алкоголь (4%) орун алат. Аялдар үчүн жаңы рак учурларынын 11%ы инфекциялар менен, 6%ы тамеки тартуу менен, ал эми 3%ы ашыкча салмак менен байланыштуу.
Изабель Сёрджоматарам, ЭРИАнын рак боюнча эпидемиологиялык көзөмөл бөлүмүнүн орун басары жана изилдөөнүн авторлорунун бири, мындай деди: «Бул маанилүү изилдөө дүйнө жүзү боюнча алдын алууга мүмкүн болгон рак учурларын кеңири баалоо болуп саналат, инфекциялык себептерди жүрүм-турумдук жана экологиялык факторлор менен бирге биринчи жолу карап жатат. Бул факторлорду жоюу онкологиялык оорулардын глобалдык жүгүн азайтуунун эң натыйжалуу стратегияларынын бири болуп саналат».
ДСУ изилдөөнүн жыйынтыктары жергиликтүү шарттарды эске алган профилактикалык стратегияларды түзүү зарылдыгын белгилейт. Тамеки тартууга каршы күрөш, алкогольду колдонуу боюнча жөнгө салуу, АПВ жана В гепатит вирусу сыяктуу канцерогендик инфекцияларга каршы вакцинация, абанын сапатын жакшыртуу, коопсуз эмгек шарттарын түзүү жана ден-соолукка пайдалуу жашоо образына көңүл буруу маанилүү багыттар болуп саналат.
