British Medical Journal'да жарыяланган изилдөө, ашыкча салмакка ээ адамдар бул инъекцияларды колдонуу менен жалпы дене массасынын болжол менен 20% жоготконун көрсөтөт. Бирок, алардын колдонулушу токтогон соң, орточо эсеп менен, айына 0,8 кг кошуп алышат.
Ошентип, бир жарым жылдан кийин алар баштапкы салмагына кайтып келишет.
Оксфорд университетинин изилдөөчүсү Сьюзан Джебб, бул препараттарды колдонгон адамдар дарылоонун аякташы менен тез салмак кошуу коркунучтарын түшүнүшү керек экенин баса белгилейт.
Ал ошондой эле, бул жыйынтыктар клиникалык сыноолордун негизинде жасалганын, реалдуу маалыматтар эмес экенин кошумчалады. Ошондуктан, жаңы арыктоо инъекцияларынын узак мөөнөттүү таасирлерин түшүнүү үчүн көбүрөөк изилдөөлөр талап кылынат.
37 изилдөөнүн анализи боюнча, 9000ден ашык катышуучуну камтыган изилдөөчүлөр арыктоо инъекцияларынын натыйжалуулугун диеталар жана таблеткалар сыяктуу традициялык ыкмалар менен салыштырышты.
Бул изилдөөлөрдүн болгону сегизөө GLP-1 жаңы препараттарына, мисалы, Wegovy жана Mounjaro, көңүл буруп, дарылоону токтоткондон кийин байкоо жүргүзүүнүн максималдуу мөөнөтү бир жылды түзгөн, бул алынган жыйынтыктарды болжолдуу кылат.
Изилдөөчүлөр, диета аркылуу арыктаган адамдар инъекцияларды колдонгондорго караганда азыраак салмак жоготот деп белгилешет. Бирок, диетаны токтоткон соң, салмак жайыраак кайтып келет — айына болжол менен 0,1 кг, бул жеке өзгөчөлүктөргө жараша болот.
Рецидив коркунучу
Улуу Британияда Улуттук саламаттыкты сактоо кызматы (NHS) инъекцияларды ашыкча салмакка ээ болгон жана медициналык көрсөтмөлөрү бар пациенттерге гана дайындайт, бирок жөн гана бир аз арыктагысы келгендерге сунуштабайт.
Дарыгерлер ошондой эле пациенттерге жетишкен салмагын сактоону жеңилдетүү үчүн жашоо стилиндеги өзгөрүүлөрдү, анын ичинде тең салмактуу тамактануу жана туруктуу физикалык активдүүлүктү сунушташы керек.
Көпчүлүк адистер, мындай дарылоону өмүр бою улантууну караш керек деп эсептешет, рецидив коркунучун эске алуу менен.
Инъекцияларды токтоткон адамдар бул абалды «аппетитти күчтүү сезимге алып келген переключательди күйгүзүү» катары сүрөттөшөт. Бир аял: «Мен башымда бир нерсе щелк эткендей сездим жана: „Бардыгын жешиң керек, сен муну татыктуу кылдың, узак убакыттан бери эч нерсе жебегенсің“ деди», — деп бөлүштү.
Суррей университетинин тамактануу боюнча адиси доктор Адам Коллинз, бул препараттардын иштөө механизмдери алардын кабыл алынышын токтоткон соң, салмактын тез кайтып келишинин себеби болушу мүмкүн экенин түшүндүрөт.
Бул препараттар, аппетитти жөнгө салуучу табигый GLP-1 гормонун имитациялайт.
«GLP-1дин узак мөөнөттүү жогорку концентрациясын сактоо, бул гормондун өзүнчө өндүрүшүнүн төмөндөшүнө жана анын таасирине сезгичтиктин төмөндөшүнө алып келиши мүмкүн, — дейт ал. — Препараттарды колдонууда эч кандай көйгөй жок, бирок сиз аларды колдонууну токтоткондо, аппетитти башкаруу жоголуп, ашыкча тамактануу коркунучу кыйла жогорулайт».
Коллинз, бул жоготууну жеңүү чыныгы сыноо экенин баса белгилейт.
«Эгер адам GLP-1дин таасирине гана таянып, өзүнүн адаттарын жана диетасын өзгөртүү үчүн аракет кылбаса, бул узак мөөнөттүү перспективада жардам бериши мүмкүн», — деп кошумчалайт ал.
Акыркы маалыматтарга ылайык, өткөн жылы Улуу Британияда 1,6 миллион чоң адам арыктоо үчүн инъекцияларды колдонушкан, негизинен жеке рецепттер аркылуу, NHS программасы аркылуу эмес.
Cancer Research UK тарабынан жүргүзүлгөн изилдөө, 2025-жылдын биринчи кварталында жүргүзүлгөн жалпы улуттук сурамжылоого негизделген, дагы 3,3 миллион адам «арыктоо инъекцияларын» сынап көргүсү келгенин көрсөткөн, бул ар бир онунчу чоң адам же аларды колдонгон, же сынап көрүүнү пландаштырганын билдирет.
Ошол эле учурда, аялдар бул инъекцияларга эркектерге караганда эки эсе көп кайрылышкан, ал эми алардын колдонулушу 40-50 жаштагы адамдар арасында өзгөчө кеңири таралган.
Ожирениенин хроникалуу мүнөзү
Глазго университетинин профессору Навид Сатар, арыктоо инъекциялары саламаттык үчүн кошумча артыкчылыктарга ээ болушу мүмкүн экенин, анткени алар салмакты тез жоготууга жардам берет, деп белгилейт.
«Бул инъекцияларды кыска мөөнөттүү колдонуу менен салмакты эки-үч жылга чейин жоготуу, буга чейин бузула турган муундар, жүрөк же бөйрөктөрдүн зыяндануусун жайлатууга жардам берет. Бул маселени изилдөө үчүн көбүрөөк масштабдуу жана узак мөөнөттүү изилдөөлөр талап кылынат», — дейт ал.
«Бул каражаттарды үч-төрт жыл бою узак мөөнөттүү колдонуу адамдарга салмагын кыйла төмөн деңгээлде кармап турууга жардам берет, бул жашоо стилин өзгөртүү менен жетишүү мүмкүн эмес, анткени көпчүлүк адамдар, адатта, жоголгон килограммдарын кайра кайтарып алышат», — деп кошумчалайт Сатар.
Дарыгерлер жана салмакты контролдоо боюнча адистер Mounjaro жана Wegovy препараттарын жөн эле жазып бере алышпайт, ал тургай пациент мурда жеке рецепт боюнча алган болсо. Бул дары-дармектер, чындап эле медициналык көрсөтмөлөргө ылайык муктаж болгондорго жана белгилүү критерийлерге жооп бергендерге гана дайындалат, мисалы, ашыкча салмактын кесепетинен ден соолук көйгөйлөрү бар адамдар.
Учурда Улуу Британиянын NHS системасында Mounjaro үчүн рецепттерди жазып берүү мөөнөтүнө чектөө жок, ал эми Wegovy эки жылдан ашык мөөнөткө гана дайындалат.
Eli Lilly компаниясынын өкүлү, Mounjaro өндүрүүчүсү, арыктоо үчүн препараттарды колдонуу саламаттуу тамактануу, физикалык активдүүлүк жана медициналык көзөмөл менен коштолушу керек экенин баса белгиледи.
«Дарылоону токтоткон соң, салмак кайра кайтып келиши мүмкүн, бул оорунун биологиялык табиятына байланыштуу, аракеттердин жетишсиздигине эмес», — деп кошумчалады ал.
«Бул жыйынтыктар ожирениенин хроникалуу мүнөзүн баса белгилейт жана салмакты жана жалпы ден соолук абалын жакшыртуу үчүн дарылоону улантуунун зарылдыгын көрсөтөт, бул башка хроникалуу оорулар, мисалы, диабет же гипертония менен жасалгандай», — деп билдирди Wegovy өндүрүүчү фармацевтикалык компания Novo Nordisk.
