БУУнун жаңылыктар кызматынын маалыматына ылайык, дүйнөлүк балык уулоодо сооданын болжол менен 20 пайызы алдамчылыкка байланыштуу.
Бул алдамчылык деңгээли эт, жемиш же жашылча соодасы сыяктуу башка секторлорго караганда кыйла жогору, бул болсо сунушталган продукциянын кеңири түрлөрү менен байланыштуу.
Дүкөндөрдүн сөрөлөрүндө 12 миңден ашык балык жана деңиз азыктарынын түрлөрү кездешет, бул алдамчылык жана манипуляциялар үчүн ыңгайлуу шарттарды түзөт.
БУУнун Азык-түлүк жана айыл чарба уюмунун (ФАО) жаңы отчетунда балык уулоодогу алдамчылык "алдаштырууга багытталган атайын практика" катары аныкталат жана бир нече категорияларды камтыйт. Алардын кээ бирлери:
- жасалма — көрүнүшүн жакшыртуу үчүн боёкторду кошуу, мисалы, тунец же лосось;
- жасалма — крахмал кошундуларынан "креветкаларды" түзүү;
- имитация — балык фаршын "краб палочкалары" катары сатуу;
- жөнөтүү — мыйзамдуу өндүрүлгөн продукцияны башка базарларга чыгаруу;
- жалган позициялоо — "экологиялык" же туура эмес келип чыгышы жана жарактуулук мөөнөтү тууралуу билдирүүлөр;
- түрлөрдү алмаштыруу — мисалы, тилапияны кызыл луциан катары сатуу.
ФАО эксперттеринин белгилөөсү боюнча, мындай алдамчы практикалар адамдын ден соолугуна, ошондой эле айлана-чөйрөгө жана экономикага терс таасир этет.
Ден соолукка болгон коркунучтар ачык: кээ бир балык түрлөрү чийки түрүндө кооптуу болушу мүмкүн, ал эми деңиз азыктарын кайрадан муздатуу бактериялардын өсүшүнө алып келет.
Алдамчылык балык уулоодо бардык континенттерди жана өлкөлөрдү — Латин Америкасынан Азияга чейин камтыйт. АКШда балык продукциясынын дээрлик үчтөн бир бөлүгү таңгактоодо туура эмес же так эмес маалымат менен сатылат, ал эми мындай продукциянын болгону 1%ы гана текшерүүдөн өтөт.
Ресторандар да маркировка маселелеринен корголбойт — 30%га чейин мекемелерге келген товарлардын курамы тууралуу туура эмес маалымат бар.
ФАО отчетунда балык жана деңиз азыктарынын маркировка талаптарын күчөтүү, мүмкүн болсо илимий аталыктарды көрсөтүү жана мониторинг системаларын жакшыртуу сунушталат.
Мындан тышкары, уюм балык жана деңиз азыктарын текшерүү, муздатууну көзөмөлдөө, ошондой эле оригиналдуулугун жана келип чыгышын тастыктоо үчүн заманбап технологияларды, кээде ядролук методдорду колдонууга болорун эскертет.
