Феликс Кулов жаңы долбоор Кыргызстанга инвестицияларды тартуу боюнча ишенимди бекемдөөгө жардам берет деп эсептейт
Кыргызстандын мурдагы премьер-министри Феликс Кулов Бишкекте атайын финансылык-инвестициялык аймак (СФИТ) "Тамчы" филиалын түзүү боюнча демилге көтөрдү. Бул тууралуу ал социалдык тармактарында билдирди.
Быйыл 20-февралда Ысык-Көл районунда "Тамчы" СФИТинин курулушу үчүн капсула коюлду, ал эксперттердин пикиринде, өлкөнүн экономикалык өнүгүшү үчүн негизги кадамдардын бири болуп калат.
Жаңы аймак төмөнкүдөй болушу керек:
- эл аралык финансылык борбор;
- глобалдык капиталды тартуу үчүн жай;
- финтех жана IT-инициативалар үчүн борбор;
- эл аралык соода жана жүк ташуу үчүн заманбап логистикалык хаб.
2035-жылга чейин 470 миң квадрат метрден ашык жалпы аянтка заманбап офис имараттары, турак жай комплекстери жана туристтик объекттер пайда болот деп пландалууда.
Финансылык аймак үч зонага бөлүнөт: бизнес, логистикалык (учак станциясынын жанында) жана рекреациялык. 100 гектардан ашык аянтта 2035-жылга чейин жылына 90 миң туристтик агымдын болжолдонгон инфраструктурасы түзүлөт.
Долбоордун негизги аспектилери төмөнкүлөрдү камтыйт:
- салык жеңилдиктери: резиденттер үчүн 49 жылга чейин салыктан бошотуу;
- англис укугуна негизделген эл аралык талаш-тартышты чечүү борбору;
- капиталдын эркин кыймылы, ийкемдүү валюталык режим жана 100% чет элдик катышуу;
- өнүккөн инфраструктура: офис, турак жай жана туристтер үчүн объекттер;
- эл аралык финансылык агымдарга интеграция.
Бул чын эле келечектүү долбоор, бирок анын толук ишке ашышы болжол менен 10 жылды алат. Ошондуктан Кулов инвестициялык механизмдерди ишке киргизүүнү кечиктирбеш керек деп эсептейт жана Бишкекте "Тамчы" СФИТинин филиалын ачууну сунуштайт.
Бишкекте "Бишкек Эл аралык инвестициялык каттоо борбору - "Тамчы" СФИТинин филиалы" деп аталган филиал финансылык-укуктук маанилүү функцияларды аткара алат. Анын ичинде:
1. Чет элдик жана жергиликтүү инвесторлор борбордун резиденттери болуп, атайын инвестициялык статус алууга капиталды коргоо кепилдиктерин алышат. Каттоо инвестициялык фондго салым менен байланыштуу болот, ал борбордун ишин каржылоого жана сот инфраструктурасын кармоого жумшалат.
2. Бардык инвестициялык талаштар англис укугуна негизделип, эл аралык судьяларды тартуу менен каралат. Бул үчүн Бириккен Королдук, Сингапур жана БАЭ сыяктуу бир катар өлкөлөр менен келишимдер түзүү зарыл.
Бул модель башка өлкөлөрдө ийгиликтүү иштеп жатат. Мисалы, БАЭде англис укугун колдонуп, инвесторлорду коргоо менен камсыз кылган Dubai International Financial Centre бар, ал дүйнөдөгү эң ири финансылык хабдардын бири болуп калды.
Сингапурда эл аралык арбитраж жана көз карандысыз коммерциялык соттор активдүү колдонулуп, корголгон инвестициялык юрисдикцияны түзөт. Казакстанда 2015-жылдан бери англис укугун колдонуп, маанилүү инвестицияларды тарткан "Астана" Эл аралык финансылык борбору иштейт.
Феликс Кулов Бишкекте финансылык борбор түзүү боюнча ушул эле сунушту 2013-жылы көтөргөнүн, бирок ал убакта бийлик тарабынан колдоо таппаганын эске салды.
Кулов филиалдын Бишкекте, башка региондорго караганда, эмне үчүн маанилүү экенин түшүндүрдү:
1. Филиал инвестициялык механизмдерди дароо ишке киргизүүгө мүмкүндүк берет, "Тамчы" СФИТинин курулушунун аяктаганын күтпөй.
2. Бишкек өлкөнүн саясий жана финансылык борбору катары эл аралык банктар жана инвесторлор үчүн көбүрөөк кызыктуу болот.
3. Бул жергиликтүү инвесторлордун ишенимин бекемдейт.
4. Филиалдын түзүлүшү "Тамчы" курулушунун толук аякташы үчүн юридикалык базаны даярдайт.
Кулов ошондой эле өткөндө айрым жергиликтүү ишкерлер бийликтин аракеттерине нааразы болуп, бизнесин чет өлкөгө көчүргөнүн белгиледи. Бирок кырдаал өзгөрүүдө, 500 арыз мыйзамсыз мүлктү тартып алуу боюнча укук коргоо органдарына келип түшкөн, бул жакшыртуу боюнча үмүт берет.
Эл аралык инвестициялык борборду көз карандысыз сот системасы менен түзүү жергиликтүү капиталды кайтарып, чет элдик бизнести тартууга жардам берет. Кулов филиал бир жылдын ичинде түзүлүшү мүмкүн деп ишенет.
Ал филиал боюнча атайын мыйзам кабыл алууну сунуштайт, ал укуктук режимди, англис укугунун юрисдикциясын, эл аралык арбитраж статусун жана административдик имаратты аныктайт.
Каржылоо каттоо төлөмдөрүнөн, арбитраждык жыйымдардан жана борбордун кызматтарынан түшөт.
Бишкекте "Тамчы" СФИТинин филиалын түзүү эл аралык инвестициялык механизмдерди ишке киргизүүнү тездетип, Кыргызстанды эл аралык аренада финансылык борборго айлантууга жардам берет.
Саясий эрки болсо, долбоор жакынкы жылдарда өлкөнүн экономикасына инвестиция тартуу үчүн маанилүү инструментке айланат.
Кулов ошондой эле тиешелүү мамлекеттик органдарды кызыктыра турган болсо, юридикалык модель жана финансылык структураны камтыган кенен концепцияны сунуштоого даяр экенин билдирди.
фото www
