Экс-премьер-министр элдин колундагы акча көлөмү боюнча рекорддук маалымат берди
Феликс Кулов, мурдагы премьер-министр, Кытай-Кыргызстан-Узбекистан темир жолун каржылоону жарандардын акчасы аркылуу жүргүзүү идеясын сунуштады. Өзүнүн ойлорун ал социалдык тармактарда билдирген.
Ал Кыргызстанда азыркы учурда ири инфраструктуралык долбоор — темир жолдун курулушу ишке ашырылып жатканын белгиледи, анын баасы болжол менен 4,7 миллиард долларды түзөт. Пландар боюнча долбоорду бүтүрүү мөөнөтү 6 жыл, бирок аны 4 жылга чейин кыскартуу пландары бар. Кыргызстандын долбоорго катышуусу 24,5% түзөт.
Кулов, бул үлүштүн бир бөлүгү элге жеткиликтүү болушу керектигин сунуштады. Мунун маңызы, мамлекет өзүнүн үлүшүнүн 30%ын бөлүп, жарандарга долбоордун аттуу акцияларын сатып алууну сунуштай алат.
Тең бөлүштүрүүдө, негизги акция пакети чоңдор үчүн 4-5 миң сомго бааланат, төлөмдөр 4-6 жыл ичинде жүргүзүлөт. Бул айына болжол менен 60-90 сомду түзөт.
Мындай сумма көпчүлүк жарандар үчүн жеткиликтүү болот. Бүгүнкү күндө элде рекорддук сумма бар — 300 миллиард сомдон ашык.
Сунушталган вариант өлкөгө:
- тышкы карыздарды кыскартууга;
- карыз жүгүн азайтууга;
- ички инвестицияларды тартууга;
- экономикалык суверенитетти бекемдөөгө мүмкүндүк берет.
Чет өлкөлүк кредиторлорго пайыздарды төлөөнүн ордуна, мамлекет жарандарга дивиденддерди төлөй алат. Эгер долбоор ийгиликтүү ишке ашса, күтүлгөн киреше 15-25% жылдык болушу мүмкүн.
Бул:
- туруктуу дивиденддерди;
- активдердин баасын жогорулатууга;
- инфляциядан коргоого;
- үй-бүлөлөр үчүн узак мөөнөттүү капиталга алып келет.
Мажбурдуу шарттарга төмөнкүлөр кирет:
- акциялар аттуу болушу керек;
- рынокто эркин сатуу мүмкүн эмес;
- мурас катары өткөрүүгө мүмкүнчүлүк;
- сатып алуу мүмкүнчүлүгү тек гана мамлекет тарабынан.
Бул механизм стратегиялык активди спекуляциялардан коргоого жана тар чөйрөдөгү адамдардын колуна топтолушун алдын алууга мүмкүндүк берет. Ар бир кыргызстандык жаран бул маанилүү транзиттик темир жол коридорунун ээси боло алат, ал он жылдар бою иштейт.
Ушуга окшош моделдер Норвегияда жана Сингапурда колдонулган.
Биз жергиликтүү шарттарга ылайыкташтырылган өзгөчө моделди иштеп чыгууга жөндөмдүүбүз. Негизги идея — жөн гана жол куруу эмес, элди анын ээси кылуу. Дивиденддер бюджетке гана эмес, ар бир үй-бүлөгө, активдер кийинки муундарга өткөрүлүп берилиши керек, мындай долбоорлор өлкөнү бириктириши үчүн.
Бул сунуш талкууга ачык. Мен экономисттердин, юристтердин, ишкерлердин жана кайдыгер эмес жарандардын пикирлерин угууга даярмын.
«Жалпы келечекти биргеликте куруу керек», - деп жыйынтыктады Феликс Кулов.
сүрөт www
