Катта авторлор 2021-жылдан бери жеке сектор өз каражаттары менен электр унааларын заряддоо үчүн негизги инфраструктураны түзгөнүн баса белгилешет. Өздөрүнүн жана карыздык каражаттарын жумшап, ишкерлер Кыргызстан боюнча болжол менен 500 заряддоо станциясын орнотушкан. Натижада 2025-жылга чейин өлкөдө 15 278 электр унаасы катталган, бул жалпы унаалардын 0,8%ын түзөт.
ЭЗСтин өнүгүшү Бишкекте абанын булганышына каршы күрөшүүдө жана углерод диоксидинин чыгарылышын азайтууда маанилүү роль ойнойт. 2029-жылга чейин жашыл экономика өнүктүрүү боюнча мамлекеттик программага ылайык, 1000 жаңы заряддоо станциясын орнотуу пландалууда. Жеке сектор бул пландын жарымын аткарганын катта белгиленген.
Ошентсе да, азыркы учурда ишкерлер «мисалсыз системалык басымга» дуушар болушууда.
Тарифтер боюнча кыйынчылыктар
Каттагы маалыматка ылайык, монополияга каршы кызмат ишкерлерден заряддоо кызматтарынын баасын төмөндөтүүнү талап кылууда, бул учурда бизнесдин финансылык чыгымдарын жана карыздык милдеттенмелерин, ошондой эле уруксаттарды алуу менен байланышкан бюрократиялык кыйынчылыктарды эске албай жатат (бир документти даярдоого алты айдан ашык убакыт кетет).
Тармактарга кирүүнү чектөө
Катка ылайык, Энергетика министрлиги энергетикалык компанияларга жаңы заряддоо станцияларын туташтыруу боюнча техникалык шарттарды берүүнү токтотуу боюнча оозеки көрсөтмөлөр берген.
Уруксаттарды токтотуу
2026-жылдын 23-февралынан тартып Бишкек мэриясы жана өкмөт тиешелүү кызматтарды муниципалдык жерлерде заряддоо станцияларын орнотууга уруксат берүүнү токтотууга милдеттендиришти. Бул чечим бизнесдин иштешине коркунуч туудурат, кызматкерлерди жумуштан бошотууга жана салык түшүүлөрүнүн кыскаруусуна алып келиши мүмкүн.
ЭЗС операторлору жергиликтүү ишкерлердин бул тармакта алгачкылардан болуп чыкканын баса белгилешет. Алар бийликти кырдаалга кийлигишүүгө чакырып, атаандаштык үчүн тең шарттарды камсыз кылууну жана чиновниктер менен инвесторлордун катышуусунда жумушчу жыйын өткөрүүнү сунушташууда.
Электр транспортко өтүү Бишкекте абанын булганышына каршы күрөшүүнүн негизги багыттарынын бири болуп саналат. Бийлик мурда «жашыл» демилгелерди жана бизнести колдоо зарылдыгын бир нече жолу баса белгилегенине карабастан, ишкерлер бюрократиялык тоскоолдуктар жана мамлекеттик мекемелер тарабынан адилетсиз атаандаштык менен көбүрөөк туш болушууда, деп айтылат ачык катта.
Мурда Юстиция министрлиги 2023-жылы министрлер кабинетинин электр унаалары үчүн электр заряддоо станцияларын орнотууга уруксат алуу процессин жеңилдетүү боюнча мамлекеттик акселераторду ишке киргизгенин билдирген. Пилоттук долбоордун алкагында уруксат берүү документтерин алуу үчүн жеңилдетилген процедура киргизилип, ашыкча этаптар алынып салынган жана кээ бир административдик нормалар бириктирилген. Натижада, азыркы учурда бардык документтер 130 күндүн ордуна 40 жумушчу күндүн ичинде даярдалат.
