Интернеттен алынган сүрөт
Нацстаткомдун маалыматына ылайык, 2026-жылдын башында Кыргызстандагы калк 7,4 миллион адамды түздү, анын ичинде аялдар жалпы санынан 50% дан ашык. Кыргызстандагы аялдардын орточо жашы — 30 жаш, ал эми эркектердики — 28 жаш.
2024-жылга карата маалыматтарга ылайык, Кыргызстандагы аялдар эркектерден орточо узак жашашат — 77 жашка чейин, ал эми эркектер 68 жашка чейин жашашат.
Мындай айырмачылыктын негизги себеби — эркектер арасында өлүм деңгээли аялдарга караганда 1,6 эсе жогору.
Калктын жаш структурасы да нике тенденцияларына таасир этет. 2024-жылы 45 миңден ашык аял никеге турду, алардын 87% биринчи жолу никеге турду. Мындай никелердин көбү 18-29 жаштагы жаштардын тобуна туура келет, бул жалпы невесталардын 87% ын түзөт.
Аялдардын биринчи никеге кирүү орточо жасы 24 жаш, ал эми экинчи никеге кирүү — 35 жаш.
Кыргызстанда бир аялга орточо үч бала туура келет. Жаңы төрөлгөндөрдүн санынын кыскарышына карабастан — 2020-жылы 158 миңден 2024-жылы 140 миңге чейин, туулуу деңгээли дагы эле калкты жөн гана калыбына келтирүү үчүн зарыл болгон деңгээлден жогору, бул жарандардын санынын өсүшүнө жардам берет.
Аялдар өлкөнүн экономикасында да маанилүү роль ойнойт. 2024-жылы ишке жарамдуу аялдардын жумушка орношуу деңгээли 48,7% түздү, ал эми иштеген аялдардын орточо жасы — 41 жаш. Аялдардын көбү билим берүү, саламаттык сактоо, социалдык кызмат көрсөтүү, мейманкана-ресторан бизнеси жана соода тармактарында иштешет.
Ошентсе да, эмгек акы боюнча жынысттык айырма актуалдуу проблема болуп калууда. 2025-жылдагы изилдөөгө ылайык, аялдардын маянасы эркектердин маянасынын 65,7% ын гана түзөт, бул ар кандай тармактардагы жумушту камсыздоо өзгөчөлүктөрү менен байланыштуу.
Билим берүү тармагында аялдар көпчүлүктү түзөт: 2024/2025 окуу жылына карата мектеп мугалимдеринин 87% ы аялдар.
Студенттер арасында да кыздардын үстөмдүгү байкалууда: 2024-жылы орто кесиптик билим берүүдө алардын үлүшү 58% дан ашык, ал эми жогорку окуу жайларында 55% чамасында.
Аялдар үй иштерине көп убакыт бөлүшөт, орточо күнүнө 4 саат 40 мүнөт өткөрүшөт, бул жалпы убакыттын 19% дан ашык. Эркектерде бул көрсөткүч беш эсе төмөн. Айылдык жерлерде аялдар үй иштерине күнүнө болжол менен 5 саат, ал эми шаарларда 4 сааттай убакыт бөлүшөт.
Эмгектен жана үй-бүлөлүк иштерден тышкары, аялдар эс алуу үчүн убакыт табышат, орточо жума сайын активдүү эс алуу түрлөрүнө 2 саат 20 мүнөт бөлүшөт.
