ГНСтин адистери сиви схемалар жана чийки заттын так эмес эсептелиши натыйжасында үч негизги схема аныкталганын түшүндүрүштү, алардын аркылуу мунайдан түшкөн кирешелер мурдагы ГКНБнын башчысы Камчыбек Ташиевдин үй-бүлөсүнө жакын жеке колдорго кетип жаткан.
Бул схемалардын деталдары төмөндө берилген:
Схема 1. Мунай өндүрүшүндөгү жоготууларды жалган көрсөтүүГНСтин маалыматы боюнча, "Кыргызнефтегаз" беш жыл ичинде болжол менен 879 миң тонна мунай өндүргөн. Бирок, анын ичинен 29 миң тонна өндүрүштүк жоготуулар катары көрсөтүлгөн. Ал эми компаниянын адистери чыныгы жоготуулар жалпы көлөмдүн 1% дан ашпайт, бул болжол менен 9 миң тонна болушу керектигин билдиришет. Ошентип, эсептен 20 миң тонна мунай жоголуп, анын баасы болжол менен 560 миллион сомго бааланууда.
Схема 2. Негизсиз ортомчуларды тартууГНС биринчи этаптагы чийки заттын жоготуусу ресурстарды бөлүштүрүүнүн татаал чынжырын баштаганын белгилейт. 30% өндүрүлгөн мунай, тактап айтканда, 262 миң тонна, жеке компанияларга сатылган. "Кыргыз Петролеум Компани" заводуна кайра иштетүү үчүн мунай жөнөтүүнүн ордуна, чийки зат биринчи кезекте ортомчуларга жөнөтүлүп, андан кийин кайра ошол эле заводго, бирок өз бренди менен сатылган.
Бул схема ортомчуларга негизги пайда алып келди, ал эми мамлекеттик ишкана 3 миллиард сомдон ашык жоготууга учурады.
Схема 3. Даяр мунай продуктуларын тандалма бөлүштүрүүГНС даяр мунай продуктуларын сатууда тандалма мамиле бар экенин дагы белгиледи. Иштетилген мунай ар кандай продуктыларга бөлүнөт, алардын ичинен эң кирешелүү болгонор дизель жана мазут. Бул продуктылар, салык кызматынын маалыматы боюнча, тар чөйрөдөгү жеке компанияларга сатылып, андан кийин башка сатып алуучуларга, анын ичинде чет өлкөлүк трейдерлерге кайра сатылган. Кээ бир учурларда мазут кайра заводго кайтарылган. Ошентип, эң көп талап кылынган продукция ортомчуларда болуп, мамлекеттик ишкана пайдадан ажырады.
Мисалы, "Регион Ойл" компаниясы мазутту 466 миллион сомго жакын суммага сатып алган. Аны Айдарова Назгуль Кубанычбековна ээлик кылат, ал ошондой эле "Ата-Журт" саясий партиясында бухгалтер болуп иштейт. Ал ошондой эле ЗАО "КПК"дан мунай жеткирүү боюнча контракт алган башка компаниялар менен байланышта.
Иликтөөчүлөр ошондой эле Тай-Мураса Ташиевдин фирмасы дизельди заводдон сатып алып, Джалал-Абад облусундагы муниципалдык ишканаларга сатуу үчүн алып жатканын аныкташты. Ташиевдин туугандары АИ-80 бензини жана нафтуга кызыкпагандай, аларды ОсОО "Альфа Ойл" жана "Партнер Нефть" сыяктуу ири мунай трейдерлерине сатышкан. Чийки зат ОсОО "Кыргызско-узбекско-азербайджанский ЖНПЗ"га жеткирилген, ал беш жыл ичинде 83 миң тонна алган. Бул компаниянын директору Ташиев Казыбек Кадыршаевич, ал эми негиздөөчүсү - Ташиев Шайырбек Кыдыршаевич.
"Бул схемалар Байгазы Матисаков - Камчыбек Ташиевдин тууганы - ЗАО "КПК" мунайды кайра иштетүү заводун башкарып турган учурда иштеп турган. Азыркы учурда, ОАО "Кыргызнефтегаз"да өндүрүлгөн чийки затты бөлүштүрүүнү кандайча жүргүзгөнү такталып жатат", - деп айтылат салык кызматынын материалдарында.
Самсаалы Четимбаев, ОАО "Кыргызнефтегаз"нын жетекчиси болуп дайындалган, компаниянын эсептеринде анын кызматка киришкен учурда 1,2 миллион сом гана болгонун, бул айлык акы төлөөгө жетпей турганын билдирди.
"Учурда, жеткирүү чынжырларында аталган көпчүлүк жеке компаниялар фактически өз ишин токтотушту же комментарий берүү үчүн жеткиликтүү эмес. Азыркы учурда салык органдары иликтөөгө алынган бардык эпизоддорду текшерүүнү улантууда, улуттук бюджетке келген зыяндын акыркы көлөмүн аныктоо үчүн", - деп кошумчалады салык кызматы.
