Бул көрсөткүч экономикада квинтиль коэффициенти катары белгилүү, ал социалдык теңсиздиктин деңгээлин көрсөтөт. Жарандардын бир бешинчи бөлүгү бардык финансылык ресурстардын жарымына жакынын контролдошу капиталдын өлкөдө чоң топтолушун көрсөтөт.
Экономист Искендер Шаршеев 24.kg үчүн кырдаалды комментарийлеп, бул жыйынтык биздин региондогу кирешелерди бөлүштүрүүнүн өзгөчөлүктөрүн эске албастыгын белгиледи. Ал өлкөдө туулган байланыштар маанилүү роль ойнойт деп айтты.
«Биздин коомдо туулган байланыштар жана тойлор сыяктуу майрамдардын механизмдери активдүү иштейт. Жакшы камсыздалган туугандар көбүнчө аз камсыз болгон үй-бүлө мүчөлөрүнө жардам беришет. Мигранттардан келген акча которууларда да ушундай эле кырдаал байкалып жатат. Бул формалдуу эмес байланыштар фактически мамлекеттик ресурстарды бөлүштүрүү механизмдерин алмаштырат», — дейт ал.
Искендер Шаршеев
Шаршеев капиталдын топтолушу глобалдык тенденция экенин, анткени активдерди башкарууну билгендерге тартылат деп кошумчалады. Ошол эле учурда, кирешелерди теңдештирүү үчүн салык системасынын натыйжалуулугуна шек келтирет.
«Батыш өлкөлөрүндө пропорционалдык салык колдонулат, бирок байлар кредиттер аркылуу аны айланып өтүү жолдорун табышат. Эгерде сиз кредиттерди жана пайыздарды төлөп жатсаңыз, фактически салыкка тартылбайсыз. Эгер биз ушундай системаны киргизсек, бизде ошол эле натыйжа болот — бул жерде да салыкты төлөөдөн качуу схемалары иштей баштайт. Ошондуктан «люкс салыгын» киргизүүнүн мааниси жок», — деп түшүндүрдү эксперт.
Ал ошондой эле экономикасын жалпы өнүктүрүүнү тездетүү керектигин, ал эми коомдогу социалдык адилеттүүлүктү традициялык ыкмалар менен калыбына келтирүүгө болорун белгиледи.
Националдык статистика комитетинин маалыматына ылайык, өткөн жылдын январь айынан сентябрь айына чейин калктын номиналдык кирешелери 736 миллиард сомду түзгөн, бул өткөн жылга салыштырмалуу 7,4 пайызга жогору.
Жарандардын негизги киреше булагы иш менен камсыздалуу болуп саналат — эмгек ишинен түшкөн кирешелер жалпы структуранын дээрлик 80 пайызын түзөт. Социалдык төлөмдөр (пенсиялар жана жөлөк пулдар) 12,6 пайызды, ал эми 5,1 пайыз жеке үй чарбаларынын продукциясын сатуу аркылуу келип түшөт.
