БУУнун наркотиктер жана кылмыштуулук боюнча башкармалыгы (УНП) эксперттеринин билдирүүсүнө ылайык, мыйзамсыз калдыктар соодасы жылына таң калыштуу $18 миллиард пайда алып келет. Изилдөө беш негизги калдыктар категориясын камтыйт: электрондук жана электрдик калдыктар (e-waste), пластик калдыктар, эски транспорт каражаттары жана кыймылдаткычтар, металл калдыктар жана аралаш калдыктар.
Мыйзамсыз калдыктар жүгүртүүсү экологияга зыян келтирип, топуракты жана ичүүчү суу булактарын токсикалык заттар менен булгандырат, ошондой эле калк үчүн олуттуу коркунучту жаратат.
Докладда мыйзамсыз калдыктар соодасы менен алектенген кылмыштуу уюмдар жана компаниялар колдонгон ыкмалар да изилденет. Изилдөө авторлору бул ишмердикти жөнгө салуунун жетишсиздигин белгилешет, бул кылмышкерлерге олуттуу пайда табууга жана жазадан кутулууга мүмкүнчүлүк берет. Мыйзамдагы боштуктар жана укук коргоо органдарынын чектелген ресурстары муну шарттайт.
«Кылмыштуу топтор дүйнө жүзү боюнча иш алып барышат, жергиликтүү мыйзамсыз ишмердиктен баштап, масштабдуу континенттер аралык трафикке чейин. Корпорациялар да мыйзамсыз калдыктар соодасына катышат: кээ бирлери нормаларды эске албайт, башкалары мыйзамсыз кызматтар үчүн төлөшөт, ал эми үчүнчүлөрү легалдуу жана мыйзамсыз ишмердикти айкалыштырат. Анализ уюштурулган кылмыштуу топтор менен компаниялар коррупцияны колдонуп, мыйзамсыз калдыктарды легалдуу агымдарга жашырып, документтерди жасалмалоо, бопсалоо, уурдоо, бюджеттик каражаттарды уурдоо, кызмат абалынан кыянаттык менен пайдалануу жана акчаны жуу сыяктуу алдамчылык схемалары аркылуу текшерүүлөрдөн качууга аракет кылышат», — деп айтылат документте.
Докладда мыйзамсыз калдыктар жүгүртүүсү үчүн жазалар көбүнчө аз экендиги, ал эми бул ишмердиктен алынган пайда жогору болушу мүмкүн экендиги баса белгиленет. Ошол эле учурда, токсикалык калдыктарды мыйзамсыз көмүү баасы мыйзамдуу утилизациянын тарифтеринен кыйла төмөн, бул болсо мындай кылмыштар үчүн кошумча финансылык стимулдарды түзөт.
