Дайырбек Орунбеков, президенттин администрациясынын маалыматтык саясат кызматынын жетекчиси, айдоочуларды окутуунун мөөнөттөрүнө байланыштуу жаңы өзгөртүүлөр жөнүндө айтып берди. Ал 10 айлык курстун жолдордо коопсуздукту жогорулатуу жана өлүм-житимдердин санын азайтуу максатында киргизилгенин белгиледи.
Түшүндүрүү иш-чараларына карабастан, коомдук пикирлер окутуунун узактыгы боюнча суроолорду көтөрүүдө. Орунбеков бардык жаңы нормалар айдоочулардын сапаттуу даярдыгын камсыз кылууга багытталганын баса белгиледи.
«Тек гана даярдалган айдоочулар, керектүү билим жана көндүмдөргө ээ болгондо, өздөрү үчүн жана айланасындагылар үчүн коопсуздукту камсыз кыла алышат. Тилекке каршы, даярдалбаган айдоочулардын, күбөлүктөрдү сатып алган адамдардын айынан, жыл сайын көптөгөн адамдар өлүп жатат», — деп кошумчалады ал.
Кызматтын жетекчиси реформалар жарандар үчүн кошумча тоскоолдуктарды түзүү максатын көздөбөгөнүн белгиледи. Өзгөртүүлөрдүн негизги багыты — жол кырсыктарынын санын азайтуу жана адамдардын өмүрүн коргоо.
Орунбеков окутуу программасы теория жана практикадан турганын түшүндүрдү. Сабактар күн сайын эмес, аптасына эки-үч жолу, 2-3 сааттан өтөт, онлайн окутуу мүмкүнчүлүгү менен.
Жаңыланган курстун алкагында психологиялык даярдык жана жол этикасын үйрөнүү элементтери да киргизилет. «Айдоочулук маданиятынын жетишсиздиги жана агрессиянын көрүнүштөрү көп учурда кырсыктарга себеп болот», — деп баса белгиледи ал.
Анын айтымында, өнүккөн өлкөлөрдө айдоочулук күбөлүктөрдү алуу мөөнөтү 6 айдан 1-2 жылга чейин өзгөрүп турат. Мисалы, Финляндияда окутуу процесс 1 жылга чейин созулушу мүмкүн, андан кийин айдоочуга убактылуу күбөлүк берилет. «Ал жакта айдоочулук үчүн жоопкерчилик өтө жогору, ошондуктан кырсыктардын саны бир кыйла төмөн», — деп белгиледи Орунбеков.
Мындан тышкары, ал Кыргызстандагы жол кырсыктары боюнча статистикалык маалыматтарды келтирди. 2025-жылы 8,4 миңден ашык кырсык катталып, 900гө жакын адамдын өмүрү кыйылып, 12 миңден ашык адам жаракат алган. Соңку он жылдын ичинде өлкөдө жол кырсыктарынан 9 миңден ашык адам каза болду.
«Кыргызстан жол кырсыктарынан өлүмдүн жогорку деңгээли бар өлкөлөрдүн катарында. Бул жагдайды өзгөртүү керек. Бардык кабыл алынган чаралар жарандардын ден соолугун жана бакубаттуулугун коргоого багытталган», — деп жыйынтыктады ал.
Орунбеков ошондой эле жол эрежелерин билбегенди көрсөтүүчү видеоматериалдар айдоочулук күбөлүктөрдү берүүдө мурдагы коррупциялык системанын натыйжасы экенин белгилеп, реформалардын зарылдыгын тастыктады.
