Анемия гемоглобиндин деңгээлин жана/же эритроциттердин санынын каныккандыгы менен мүнөздөлөт, бул тканьдердин кычкылтек менен камсыз болушунун жетишсиздигине алып келет.
Анемияны диагностикалоо үчүн эркектерде гемоглобиндин деңгээли 130 грамм литрден төмөн болсо, ал эми аялдарда 115 грамм литрден төмөн болсо аныктоого болот. Балдарда бул көрсөткүч алардын жашын эске алуу менен аныкталат.
Анемия менен байланыштуу болушу мүмкүн болгон бир катар оорулар бар. Аларга ашказан-ичеги жолдорунун жаралары жана полиптери, хроникалык бөйрөк оорулары, онкологиялык жана инфекциялык оорулар, ошондой эле глисттик инвазиялар кирет.
Гемоглобиндин төмөн деңгээли анемиянын оор өтүшүнө алып келиши мүмкүн.
Анемиянын өнүгүшүн алдын алуу үчүн медициналык текшерүүлөрдү үзгүлтүксүз өткөрүү, кандын анализдерин тапшыруу жана кан жоготуу менен коштолгон хроникалык ооруларды убагында дарылоо зарыл. Ошондой эле темирге бай азыктарды рационго киргизүү маанилүү.
Азык-түлүктө эки түрдөгү темир бар: гемдик жана негемдик.
Гемдик темир организмге эт азыктары аркылуу кирет. Бул түрдөгү темирдин эң жогорку деңгээли эттин субпродуктуларында, кызыл этте, канаттууларда жана жумурткада байкалат. Мындан тышкары, шоколад 28 граммдагы күндөлүк темир нормасынын 19 пайызын камтыйт.
Темага байланыштуу окуңуз Кыргызстандагы анемия: белгилер, коркунучтар жана алдын алуу чаралары
Негемдик темир өсүмдүк булактарында, мисалы, жашылчаларда, жаңгактарда жана буурчактарда кездешет, бирок анын сиңирилиши 5-12 пайызды түзөт, ал эми гемдик темирдин сиңирилиши 14-18 пайызга жетет.
Веган же вегетариандык тамактанууга өтүп жаткан адамдар үчүн темирдин булактары болуп гречка, нут, гранат, киноа, буурчак жана шпинат саналат.
Жаныбарлардан алынган азыктардагы темир организм тарабынан өсүмдүк булактарынан караганда эффективдүү сиңирилет.
Темирге бай азыктарды туура колдонуу да маанилүү:
- Темирге бай азыктарды витамин С деңгээли жогору болгон жемиштер жана жашылчалар менен бирге колдонуу жакшы, анткени бул темирдин жакшы сиңирилишине жардам берет;
- Кальцийди камтыган азыктар темирдин сиңирилишине тоскоол болушу мүмкүн, ошондуктан аларды ар башка убакта колдонуу сунушталат.
